فرهنگ عزاداری - تلفیقی از رهنمودهای کاربردی و احکام عزاداری با رویکرد محرم

تعرفه تبلیغات در سایت
عنوان عکس
عنوان عکس
عنوان عکس
عنوان عکس
عنوان عکس

فرهنگ عزاداری

تلفیقی از رهنمودهای کاربردی و احکام عزاداری با رویکرد محرم

دربردارنده ی احکام فقهی و برخی نکات قابل توجه از حضرت امام رحمه الله و مقام معظم رهبری مد ظله العالی و فتاوای برخی از مراجع تقلید معاصر حفظهم الله  ، با محوریت  عزاداری سید شهیدان حضرت ابا عبد الله الحسین در مجموعه ای به ترتیب حروف الفبا

پیش مقدمه

مقدمه

اهمیت عزاداری

بانوان

بدعت در عزاداری و زیارت

بوسیدن عتبه

پیرایه ها و خرافه ها

تبرعات و نذورات

تعزیه و شبیه خوانی

تعظیم شعائر

تمثال معصومین علیهم السلام

رسم غلط

روضه خوانی

زنجیرزنی

عزاداری سنتی

علم و علامت  در عزاداری

غلوّ

قمه زنی

لباس مشکی در عزای اهل بیت علیهم السلام

مجالس عزاداری

مجالس وعظ و خطابه

مداحی

مزاحمت – نارضایتی

مسجد

منابع و مقاتل

موسیقی در عزاداری

نذر

نقل مطالب بی مأخذ در عزاداری

نگرانی ها و آسیب شناسی

نماز

نماز جماعت ظهر عاشورا

نهی از منکر

وقف

وهن مذهب

حسن ختام

 

به ادامه ی مطلب مراجعه فرمایید

از  دیدگاه های تکمیلی یا انتقادی یا پیشنهادی شما بهره برده خواهد شد ان شاء الله

فرهنگ عزاداری

تلفیقی از رهنمودهای کاربردی و احکام عزاداری با رویکرد محرم

دربردارنده ی احکام فقهی و برخی نکات قابل توجه از حضرت امام رحمه الله و مقام معظم رهبری مد ظله العالی و فتاوای برخی از مراجع تقلید معاصر حفظهم الله  ، با محوریت  عزاداری سید شهیدان حضرت ابا عبد الله الحسین در مجموعه ای به ترتیب حروف الفبا

پیش مقدمه

مقدمه

اهمیت عزاداری

بانوان

بدعت در عزاداری و زیارت

بوسیدن عتبه

پیرایه ها و خرافه ها

تبرعات و نذورات

تعزیه و شبیه خوانی

تعظیم شعائر

تمثال معصومین علیهم السلام

رسم غلط

روضه خوانی

زنجیرزنی

عزاداری سنتی

علم و علامت  در عزاداری

غلوّ

قمه زنی

لباس مشکی در عزای اهل بیت علیهم السلام

مجالس عزاداری

مجالس وعظ و خطابه

مداحی

مزاحمت – نارضایتی

مسجد

منابع و مقاتل

موسیقی در عزاداری

نذر

نقل مطالب بی مأخذ در عزاداری

نگرانی ها و آسیب شناسی

نماز

نماز جماعت ظهر عاشورا

نهی از منکر

وقف

وهن مذهب

حسن ختام

 

 

 

فرهنگ عزاداری

تلفیقی از رهنمودهای کاربردی و احکام عزاداری با رویکرد محرم

دربردارنده ی احکام فقهی و برخی نکات قابل توجه از حضرت امام رحمه الله و مقام معظم رهبری مد ظله العالی و فتاوای برخی از مراجع تقلید معاصر حفظهم الله  ، با محوریت  عزاداری سید شهیدان حضرت ابا عبد الله الحسین در مجموعه ای به ترتیب حروف الفبا

پیش مقدمه

استاد شهید ، آیت الله مرتضی مطهری :

پیشوایان دین از زمان پیغمبر اکرم وزمان ائمه اطهار دستور اکید و بلیغ داده اند که باید نام حسین بن علی زنده بماند ،

باید مصیبت حسین بن علی هر سال تجدید شود .

چرا ؟

خواستند حسین علیه السلام  سالی یکبار با آن نداهای شیرین و عالی و حماسه انگیزش ظهور پیدا کند

و پرتویی از روح حسینی در این ملتها بتابد.                                              

مجموعه آثار جلد 17 صفحه ی 90

مقدمه

عمق این کارى را که شما دارید و عمق ارزش مجلسهاى عزادارى، کم معلوم شده است و شاید پیش بعضى هیچ معلوم نشده است.

اینکه در روایات ما براى یک قطره اشک براى مظلوم کربلا آن قدر ارزش قائلند،

 حتى براى تباکى- به صورت گریه درآمدن- ارزش قائلند، 

نه از باب این است که سید مظلومان احتیاج به این کار دارد

 و نه آن است که فقط براى ثواب بردن شما و مستمعین شما باشد.

گرچه همه ثوابها هست،

 لکن چرا این ثواب براى این مجالس عزا آن قدر عظیم قرار داده شده است،

 و چرا خداوند تبارک و تعالى براى اشک و حتى یک قطره اشک و حتى تباکى‏ آن قدر ثواب داده است؟

کم کم مسأله از دید سیاسى‏اش معلوم مى‏شود و ان شاء اللَّه بعدها بیشتر معلوم مى‏شود.

اینکه براى عزادارى، براى مجالس عزا، براى نوحه‏خوانى، براى اینها، این همه ثواب داده شده است، علاوه بر آن امور عبادیش و روحانیش، یک مسأله مهم سیاسى در کار بوده است.

آن روزى که این روایات صادر شده است، روزى بوده است که این فرقه ناجیه مبتلا بودند به حکومت اموى و بیشتر عباسى

 و یک جمعیت بسیار کمى، یک اقلیت کمى در مقابل قدرتهاى بزرگ در آن وقت،

براى سازمان دادن به فعالیت سیاسى این اقلیت، یک راهى درست کردند که این راه، خودش سازمانده است

 و آن، نقل از منابع وحى [است‏] به اینکه براى این مجالس این قدر عظمت است و براى این اشکها آن قدر در دور و برِ این اشکها و عزاداریها، شیعیان با اقلیت آن وقت اجتماع مى‏کردند

و شاید بسیارى از آنها هم نمى‏دانستند مطلب چه هست،

ولى مطلب، سازماندهى به یک گروه اقلیت در مقابل آن اکثریتها [بود].

و در طول تاریخ، این مجالس عزا که یک سازماندهى سرتاسرى [در] کشورها است، کشورهاى اسلامى است

و در ایران که مهد تشیع و اسلام و شیعه است، در مقابل حکومتهایى که پیش مى‏آمدند و بناى بر این داشتند که اساس اسلام را از بین ببرند، اساس روحانیت را از بین ببرند، آن چیزى که در مقابل آنها، آنها را مى‏ترساند، این مجالس عزا و این دستجات بود.

در دفعه اول که مرا از قم گرفتند و بردند،

در بین راه بعضى از این مأمورینى که بودند در آن اتومبیل من، مى‏گفت که ما که آمدیم سراغ شما،

از این چادرهایى که در قم بود، مى‏ترسیدیم که مبادا اینها مطلع بشوند و ما نتوانیم انجام وظیفه کنیم.

اینها که هیچ، قدرتهاى بزرگ از این چادرها ( ی عزاداری ) مى‏ترسند.

قدرتهاى بزرگ از این سازمانى که بدون اینکه دست واحدى در کار باشد که آنها را مجتمع کند، خود به خود ملت را به هم جوشانده‏اند

 در سراسر یک کشور، کشور پهناور، در ایام عاشورا و در دو ماه محرم و صفر و در ماه مبارک، [مى‏ترسند].

این مجالس است که مردم را دور هم جمع کرده است.

و اگر یک مطلبى بخواهد براى اسلام خدمتى بکند و شخصى بخواهد که مطلبى را بگوید، سرتاسر کشور به واسطه همین گویندگان و خطبا و ائمه جمعه و جماعت یکدفعه منتشر مى‏شود

 و اجتماع مردم در تحت این بیرق الهى، این بیرق حسینى، اسباب این مى‏شود که سازمان داده شده باشد.

اگر قدرتهاى بزرگ در منطقه‏هاى خودشان بخواهند که یک اجتماعى ایجاد کنند، با فعالیتهاى زیادى که شاید چند روز یا چند دهه مى‏کنند، در یک شهرى، یک عده- فرض کنید- صد هزار نفرى، پنجاه هزار نفرى با خرجهاى زیاد و زحمتهاى زیاد مجتمع مى‏شوند و به قول آن کسى که مى‏خواهد صحبت کند، گوش مى‏دهند.

لکن شما مى‏بینید که براى خاطر همین مجالسى که مردم را به هم پیوند داده است، این مجالس عزایى که مردم را به هم جوش داده است، به مجرد اینکه یک مطلبى پیش مى‏آید، در یک شهر نه، در سرتاسر کشور، تمام قشرهاى مردم و عزاداران حضرت سید الشهدا مجتمع مى‏شوند و احتیاج به اینکه زیاد زحمت کشیده بشود و تبلیغات بشود ندارد؛ با یک کلمه، وقتى مردم ببینند که این کلمه از حلقوم سید الشهدا- سلام اللَّه علیه- بیرون مى‏آید همه با هم مجتمع مى‏شوند.

اینکه بعضى از ائمه- شاید امام باقر بوده، من الآن خوب یادم نیست- مى‏فرماید که براى من یک نفر نوحه‏سرا در منى‏ بگذارید که آنجا براى من گریه بکند و عزا بگیرد،  نه این است که حضرت باقر- سلام اللَّه علیه- احتیاج به این داشته است و نه اینکه براى او شخصاً فایده‏اى داشته است، لکن جنبه سیاسى او را ببینید. در منى‏ آن وقتى که از همه اقطار عالم آدم مى‏آید آنجا، یک کسى بنشیند یا اشخاصى نوحه‏سرایى کنند براى امام باقر و جنایت کسانى که با او مخالفت کردند و او را- مثلا- به شهادت رساندند، ذکر کند و این مسأله موجى باشد در همه دنیا.

این مجالس عزا را دست کم گرفتند.

شاید غربزده‏ها به ما مى‏گویند که «ملت گریه»

و شاید خودیها نمى‏توانند تحمل کنند که یک قطره اشک مقابل چقدر ثواب است. یک مجلس عزا چقدر ثواب دارد.

 نتوانند هضم کنند و نتوانند هضم کنند آن چیزهایى که براى ادعیه ذکر شده است و آن ثوابهایى که براى دو سطر دعا ذکر شده است. نمى‏توانند این را ادراک کنند و هضم کنند. جهت سیاسى این دعاها و این توجه به خدا و توجه همه مردم را به یک نقطه، این، این است که یک ملت را بسیج مى‏کند براى یک مقصد اسلامى.

مجلس عزا نه براى این است که گریه کنند براى سید الشهدا و اجر ببرند- البته این هم هست و دیگران را اجر اخروى نصیب کند-

بلکه مهم، آن جنبه سیاسى است که ائمه ما در صدر اسلام نقشه‏اش را کشیده‏اند که تا آخر باشد

و آن، این [که‏] اجتماع تحت یک بیرق، اجتماع تحت یک ایده و هیچ چیز نمى‏تواند این کار را به مقدارى که عزاى حضرت سید الشهدا در او تأثیر دارد، تأثیر بکند.

شما گمان نکنید که اگر این مجالس عزا نبود و اگر این دستجات سینه زنى و نوحه‏سرایى نبود، 15 خرداد پیش مى‏آمد.

هیچ قدرتى نمى‏توانست 15 خرداد را آن طور کند، مگر قدرت خون سید الشهدا.

و هیچ قدرتى نمى‏تواند این ملتى که از همه جوانب به او هجوم شده است و از همه قدرتهاى بزرگ براى او توطئه چیده‏اند، این توطئه‏ها را خنثى کند، الّا همین مجالس عزا.

در این مجالس عزا و سوگوارى و نوحه‏سرایى براى سید مظلومان و اظهار مظلومیت؛ یک کسى که براى خدا و براى رضاى او جان خودش و دوستان و اولاد خودش را فدا کرده است، این طور ساخته جوانانى را که مى‏روند در جبهه‏ها و شهادت را مى‏خواهند و افتخار به شهادت مى‏کنند و اگر شهادت نصیبشان نشود متأثر مى‏شوند و آن طور مادران را مى‏سازد که جوانهاى خودشان را از دست مى‏دهند و باز مى‏گویند باز هم یکى دو تا داریم.

این مجالس عزاى سید الشهداست و مجالس دعا و دعاى کمیل و سایر ادعیه است که مى‏سازد این جمعیت را این طور،

و اساس را اسلام از اول بنا کرده است به طورى که با همین ایده و با همین برنامه به پیش برود.

 و چنانچه، واقعاً بفهمند و بفهمانند که مسأله چه هست و این عزادارى براى چه هست و این گریه براى چه این قدر ارج پیدا کرده و اجر پیش خدا دارد، آن وقت ما را «ملت گریه» نمى‏گویند، ما را «ملت حماسه» مى‏خوانند.

 اگر بفهمند آنها که حضرت سجاد- سلام اللَّه علیه- که همه چیزش را در کربلا از دست داد و در یک حکومتى بود که قدرت بر همه چیز داشت، این‏ ادعیه‏اى که از او باقى مانده است، چه کرده است و چطور مى‏تواند تجهیز بکند، به ما نمى‏گفتند که ادعیه براى چیست؟

 اگر روشنفکران ما فهمیده باشند که این مجالس و این دعاها و این ذکرها و این مجالس مصیبت جنبه سیاسى و اجتماعى‏اش چیست، نمى‏گویند که براى چه این کار را بکنیم.

تمام روشنفکرها و تمام غربزده‏ها و تمام قدرتمندها اگر جمع بشوند، نمى‏توانند یک 15 خرداد را ایجاد کنند.

آنچه این قدرت را دارد آن است که در تحت لواى او همه مجتمعند.

ما که داد مى‏زنیم که ما اسلام را مى‏خواهیم و جمهورى اسلامى را مى‏خواهیم، براى این [است‏] که در جمهورى اسلامى به نام اینکه «اسلامى» است و براى خداست، همه ملت مجتمع هستند. و ما دیدیم که براى خاطر همین جمهورى اسلامى بودند و براى خاطر همین که براى خدا قیام کردند، این جمهورى اسلامى برخوردار از چه قدرتى از ملت و از سایر کشورها هم برخوردار شده است.

ملت ما قدر این مجالس را بدانند، مجالسى است که زنده نگه مى‏دارد ملتها را.

در ایام عاشورا زیاد و زیادتر و در سایر ایام هم غیر این ایام متبرکه، هفته‏ها هست و جنبشهاى این طورى هست.

 اگر بُعد سیاسى اینها را اینها بفهمند، همان غربزده‏ها هم مجلس بپا مى‏کنند و عزادارى مى‏کنند، چنانچه ملت را بخواهند و کشور خودشان را بخواهند.

من امیدوارم که هر چه بیشتر و هر چه بهتر این مجالس بر پا باشد. و از خطباى بزرگ تا آن نوحه‏خوان در این تأثیر دارد. آن که ایستاده پاى منبر چند شعر مى‏گوید و چند شعر مى‏خواند با آن که در منبر است و خطیب است، اینها هر دو در این مسأله تأثیر دارند؛ تأثیر طبیعى دارند. گرچه خود بعضى اشخاص هم ندانند دارند چه مى‏کنند، مِنْ حیْثُ لا یَشْعُرْ.

تقریباً ما به این مرتبه رسیده‏ایم که ملت ما یکدفعه یک انقلابى کرد و یک انفجارى درش حاصل شد که نظیر آن در هیچ جا نبود. یک ملتى که همه چیزش وابسته بود و این رژیم سابق همه چیز این را از دست داده بود و همه شرافت انسانى این کشور را از دست‏ داده بود و همه چیز ما را وابسته کرده بود، یکدفعه یک انفجارى حاصل شد که این انفجار در برکت همین مجالسى [بود] که همه کشور را، همه مردم را دور هم جمع مى‏کرد و همه به یک نقطه نظر مى‏کردند.

این مسأله را باید آقایان خطبا و ائمه جماعت و ائمه جمعه درست بیشتر از آن قدرى که من مى‏دانم، براى مردم تشریح کنند تا اینکه گمان نکنند که ما یک ملت گریه هستیم.

ما یک ملتى هستیم که با همین گریه‏ها، یک قدرت 2500 ساله را از بین بردیم.

صحیفه امام، ج‏16، ص: 343 / سخنرانى [در جمع ائمه جماعات و وعاظ تهران و قم (وظیفه روحانیون)] / زمان: صبح 31 خرداد 1361/ 28 شعبان 1402 «1» مکان: تهران، حسینیه جماران‏ / موضوع: عمق ارزش و قداست مجالس عزادارى‏- مسئولیت خطیر روحانیت- توطئه‏هاى امریکا در منطقه‏ / حضار: مهدوى کنى، محمد رضا- فلسفى، محمد تقى- علما و روحانیون، ائمه جماعات و وعاظ تهران و قم‏

 

 

اهمیت عزاداری

ما ، ملت ِ گریه ی سیاسی هستیم ، زنده نگهداشتن عـاشـورا یک مسئله ی بسیار مـهـم سـیـاسی عـبـادی است

صحیفه ی امام  جلد  13 صفحه ی 327

 

 

امام (ره) با ظرافت، آن تصور غلط روشن‏فکرمآبانه‏ى قبل از پیروزى انقلاب را که در برهه‏اى از زمان رایج بود، از بین بردند. ایشان، جهت‏گیرى سیاسىِ مترقىِ انقلابى را با جهت‏گیرى عاطفى در قضیه‏ى عاشورا پیوند و گره زدند و روضه‏خوانى و ذکر مصیبت را احیا کردند و فهماندند که این، یک کار زاید و تجملاتى و قدیمى و منسوخ در جامعه‏ى ما نیست؛ بلکه لازم است و یاد امام حسین و ذکر مصیبت و بیان فضایل آن بزرگوار- چه به صورت روضه‏خوانى و چه به شکل مراسم عزادارى گوناگون- باید به شکل رایج و معمول و گریه‏آور و عاطفه‏برانگیز و تکان‏دهنده‏ى دلها، در بین مردم ما باشد و از آنچه که هست، قوى‏تر هم بشود. ایشان، بارها بر این مطلب تأکید مى‏کردند و عملًا هم خودشان وارد مى‏شدند.

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1368، ص: 201 / ماه مرداد / سخنرانى در دیدار با اعضاى جامعه‏ى روحانیت مبارز و مجمع روحانیون مبارز تهران، علما و ائمه‏ى جماعت و جامعه‏ى وعاظ تهران و اعضاى شوراى هماهنگى سازمان تبلیغات اسلامى، در آستانه‏ى ماه محرّم‏ - 11/ 05/ 1368

 

عزیزان من؛ مؤمنین به حسین بن على علیه‏السّلام! امروز حسین بن على مى‏تواند دنیا را نجات دهد

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1374، ص: 31 / ماه خرداد / بیانات در دیدار روحانیون و وعّاظ، در آستانه‏ى ماه محرم‏ - 03/ 03/ 1374

 

عاشورا را شیعه، با همه‏ى وجود نگه داشتند. شما ببینید در طول سالهاى متمادى، قرنهاى متمادى، یاد امام حسین، نام امام حسین، تربت امام حسین، عزاى امام حسین هرگز از بین مردم پیرو اهل بیت و مؤمنِ به اهل بیت خارج نشد؛ این را رها نکردند؛ هرچند خیلى تلاش شد

ملت اسلام اگر نام حسین را و یاد حسین را زنده نگه بدارد و آن را الگو قرار بدهد براى خود، از همه‏ى موانع و مشکلات عبور خواهد کرد

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1386، ص: 197 /  بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار جمعى از اقشار مختلف مردم قم‏ - 19/ 10/ 1386

 

نظر مبارک خود را در مورد خواندن دعاهاى کمیل، ندبه، سمات، زیارات عاشورا و جامعه، عزادارى حضرت إمام حسین علیه السّلام

(از قبیل نوحه‏خوانى، سینه‏زنى و غیره) مرقوم فرمائید تا رفع ابهام و شبهه از دسائس مغرضین شود، و نیز شیعیان راستین اغفال نشوند؟

ج‏

- خواندن ادعیه مأثوره و عزادارى براى حضرت سیّد الشهداء از افضل قربات و آدم‏ساز است.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏3، ص: 582 س: 39

 

 عده‏اى با خواندن زیارت و دعا و شرکت در مجالس عزادارى‏ مخالفت مى‏کنند و مى‏گویند قرآن خواندن در صورت نفهمیدن معانى آیات فایده‏اى ندارد و با خواندن قرآن در مجالس ترحیم نیز مخالفت مى‏نمایند. نظر امام چیست؟

ج‏

- خواندن زیارات و ادعیه مأثوره و عزادارى براى سید مظلومان و صلوات بر پیغمبر و آل از افضل قربات و آدم‏ساز است، و قرائت قرآن از مستحبات و اهداء ثواب آن به اموات موجب مثوبت است.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 30 س 78

 

- لطفا وظیفه ما را راجع به شبیه‏خوانى و روضه‏خوانى و عزادارى بیان فرمائید.

ج‏

- شبیه‏خوانى اگر مشتمل بر محرّمات و موجب وهن مذهب نباشد مانع ندارد، اگر چه روضه‏خوانى بهتر است و عزادارى براى سید مظلومان از افضل قربات است.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 27 س 71

 

اخیرا مشاهده مى‏شود بعضى به اسم مسلمان آگاه و مسئول از آوردن پرچم و نخل و علامات و طوق و جریده در مراسم سوگوارى خامس آل عبا و ائمّه اطهار علیهم السّلام به عنوان اینکه خرافات و بدعت است ممانعت نموده، و همچنین به سینه زنى، زنجیر زنى، قمه‏زنى، شبیه‏خوانى و تعزیه‏خوانى ایراد مى‏گیرند، آیا به نظر حضرت عالى موارد مذکور شرعا جائز و در مراسم مذهبى و شعائر سنّتى کما فی السابق باید اجراء گردد یا خرافات و خلاف شرع است که باید ترک شود؟

ج‏

- در وضع موجود قمه نزنند، و شبیه‏خوانى اگر مشتمل بر محرّمات و موجب وهن مذهب نباشد مانع ندارد؛ اگر چه روضه‏خوانى بهتر است. و عزادارى براى سیّد مظلومان از افضل قربات است.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏3، ص: 581 س: 37

 

سنواتى است که بیست شب أوّل محرّم الحرام مراسم سوگوارى حضرت سیّد الشهداء به طور معمول انجام مى‏گیرد، و سه شب هم اطعام برگزار مى‏شود، آیا اجازه مى‏فرمائید کلّیّه مخارج مراسم به حساب شماره 100 یا 200 واریز و یا به مصارف خانواده شهداء و مجروحین انقلاب برسد؟ و یا اینکه باید مراسم سوگوارى بر حسب معمول اجراء گردد؟

ج‏ : - مراسم سوگوارى سیّد مظلومان ترک نشود.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏3، ص: 581 س: 36

 

پرسش : حکم ضرب و جرح بدن در عزاداری اباعبدا... چیست؟ لطفا نظر خود را راجع به سینه زنی ، زنجیر زنی و قمه زنی به طور مجزا و شفاف بیان کنید.

پاسخ : عزاداری خامس آل عبا از مهمترین شعائر دینی و رمز بقای تشیع می باشد ولی بر عزاداران عزیز لازم است از کارهایی که موجب وهن مذهب می گردد و یا آسیبی به بدن آنها وارد می کند خودداری کنند.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : بعضى از شبهه افکنان مى گویند: چرا باید در مراسم عزاداری برای امام حسین (علیه السلام) گریه کنیم؟

پاسخ : پاسخ آن روشن است، گریه بیانگر عواطف و عشق به بنیانگذار این مکتب است که درس شجاعت و ایمان و ظلم ستیزى به ما آموخت مگر مى شود رابطه عمیق عاطفى باشد و قطره هاى اشک در مصائب آنها جارى نشود

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : آیا بلند گریه کردن اشکالى دارد؟

پاسخ : ما خودمان کراراً بلند گریه مى کنیم، ولى از صورت متعارف خارج نشود

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : آیا حضور کودکان در مراسم عزاداری امام حسین (علیه السلام) که گاه توأم با بى نظمى است، شایسته است؟

پاسخ : به یقین باید کودکان و نوجوانان را از همان سنین پایین به مکتب حسینى مربوط ساخت و درس آزادگى و ایمان و شهامت را از همان اوّل به آنها آموخت.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : بعضى از شبهه افکنان مى گویند حادثه کربلا مربوط به بیش از یک هزار سال پیش است و امروز هیچ یک از طرفین آن قضیه و نسل هاى آنها وجود ندارند، چرا هر سال آن را زنده مى کنیم؟

پاسخ : آنها توجه به این حقیقت ندارند که عاشورا یک «حادثه» نبود بلکه یک «جریان» بود. جریان مبارزه حق و باطل، عدالت و ظلم و این مبارزه در همه اعصار و قرون جریان دارد و عاشوراى حسینى دروس لازم را براى پیروزى حق بر باطل به طرفداران حق مى دهد و شعار «هیهات منا الذلّه» بیانگر اهداف این جهاد پرارزش است.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : آیا ریا کردن در شعائر و عزادارى امام حسین(علیه السلام) جایز است؟

پاسخ : ریا در هر عبادتى حرام محسوب مى شود ولى تظاهر به عزادارى امام حسین(علیه السلام) و تعظیم شعائر دین به قصد قربت جایز بلکه مستحب است، مثل این که پرداختن صدقه آشکار قربه الى الله براى تشویق دیگران همان طور که در قرآن آمده، مستحب است.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش  -  تشکیل هیأت در کوی و خیابانی که اهالی آن به شعائر دینی مقید نبوده، بلکه سینه زنی و نظائر آن نزد ایشان، کاری عجیب و غریب می‌نماید و احیاناً باعث تمسخر مجالس عزاداری و یا هتک حرمت می‌شود، چه حکمی دارد؟

پاسخ  -   باید در مسجد و حسینیه واقع در محل‌های مذکور هیئت و مجالس مذهبی به صورت شایسته تشکیل شود و از وعاظ و علمای با فضل جهت اداره مجلس دعوت بشود که آنها دین مبین اسلام را آن چنان که هست برای مستمعین بیان کنند؛ در این صورت گمان نمی‌رود باعث تمسخر بشود؛ مضافاً بر اینکه در تبلیغ دین، به تمسخر یک عده جاهل و نادان نباید اعتنا کرد.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

 

پرسش  -  اگر شخصی در حین عزاداری برای خودنمایی بلند بلند گریه کند و یا خیلی سنگین زنجیر و یا سینه بزند، آیا ریا کرده و عزاداری او باطل است؟ اگر به قصد گریانیدن دیگران باشد، چگونه است؟

پاسخ  -   ریا در هیچ عملی صحیح نیست ولی تباکی به نحو عزاداری و به قصد تعظیم امر شعائر، ریا نیست.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

پرسش  -  آیا این‌که مؤسس یک مجلس عزای امام حسین علیه‌السلام بخواهد این مراسم، جمعیت بیشتری داشته باشد، صحیح است؟

پاسخ  -   مجالس مذکور هرچه باشکوه‌تر و پر جمعیت‌تر باشد اثرش در قلوب بیشتر و آثار مثبتش زیادتر است و اگر به این مسئله اهمیت داده نمی‌شد دشمنان دین و مسلمانان فریب خورده و ظاهربین و غرب‌زده اصل حادثه کربلا را انکار می‌کردند.

البته همگان متوجه باشند که اجر و ثواب بسیار زیادی را که بر اقامه عزای حضرت و شرکت در مراسم آن بزرگوار است با وارد نمودن محرّمات از بین نبرند، و از هر چیزی که موجب وهن مذهب و وهن مراسم سوگواری می‌گردد باید اجتناب شود.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

 

بانوان

 

آیا خواندن زن در مجالس عزادارى با علم او به این که مردان نامحرم صداى او را مى‌شوند جایز است؟

پاسخ :

اگر خوف مفسده باشد باید از آن اجتناب شود.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س 1458

 

آیا جایز است زنان با حفظ حجاب و پوشیدن لباس خاصى که بدن آنان را به پوشاند، در دسته‌هاى سینه زنى و زنجیر زنى شرکت کنند؟

پاسخ :

شرکت زنان در دسته‌هاى سینه زنى و زنجیر زنى شایسته نیست.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س 1454

 

پرسش : شغل بعضى از خانمها ذکر توسّل به اهل بیت(علیهم السلام) در مجالس زنانه است، گاهى از اوقات در زمانى که مشغول روضه خوانى هستند مرد و یا بچه هایى که خوب و بد را مى فهمند وارد حیاط آن خانه مى شوند و صداى این خانم را مى شنوند، حکم این قبیل روضه خوانیها چیست؟

پاسخ : در این مورد که نوشته اید، صداى خود را آهسته تر کند و یا بدون تکیه به صوت بخواند.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : اگرخواهرانی که مداحی می کنند صدایشان از خا نه بیرون رود و نامحرم صدای آنها را بشنود چه حکمی دارد. و مثلا مولودی خواندن ودست زدن در خانه اشکالی دارد؟

پاسخ : باید به شکلی بخوانند که صدای آنها را نامحرم نشنود.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : آیا اصلاح کردن در ماه محرم و صفر برای خانم ها از نظر اسلام و فقه اشکال دارد؟

پاسخ : اشکالی ندارد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : آیا سرمه کشیدن و حنا بستن در ایام عزاداری نیز مانند غیر عزاداری همچنان مستحب است یا ترک آن در این گونه ایام بهتر می باشد؟

پاسخ : سرمه کشیدن مانعی ندارد ولی حنا بستن چون نشانه شادی است در ایام عزاداری بهتر است ترک شود.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

 

 

 

 

بدعت در عزاداری و زیارت

حقایق ماجراى عاشورا را بازیچه نباید قرار داد. هرکسى یک چیزى به آن اضافه بکند، خرافه‏اى را به آن وصل بکند، کارهاى غیر معقول را به نام عزادارى‏ انجام بدهد، این‏ها نباید باشد؛ این‏ها طرف‏دارى از امام حسین نیست

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1386، ص: 197 /  بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار جمعى از اقشار مختلف مردم قم‏ - 19/ 10/ 1386

 

یک بدعت عجیب و غریب و نامأنوس دیگر هم در باب زیارت درست کرده‏اند! بدین ترتیب که وقتى مى‏خواهند قبور مطهّر ائمّه علیهم‏السّلام را زیارت کنند، از درِ صحن که وارد مى‏شوند، روى زمین مى‏خوابند و سینه‏خیز خود را به حرم مى‏رسانند! شما مى‏دانید که قبر مطهّر پیغمبر صلاة الله علیه و قبور مطهّر امام حسین، امام صادق، موسى بن جعفر، امام رضا و بقیه‏ى ائمّه علیهم‏السّلام را همه‏ى مردم، ایضاً علما و فقهاى بزرگ، در مدینه و عراق و ایران، زیارت مى‏کردند. آیا هرگز شنیده‏اید که یک نفر از ائمّه علیهم‏السّلام و یا علما، وقتى مى‏خواستند زیارت کنند، خود را از درِ صحن، به طور سینه‏خیز به حرم برسانند؟! اگر این کار، مستحسن و مستحب بود و مقبول و خوب مى‏نمود، بزرگان ما به انجامش مبادرت مى‏کردند. اما نکردند. حتى نقل شد که مرحوم آیت‏اللّه العظمى آقاى بروجردى رضوان الله تعالى علیه، آن عالم بزرگ و مجتهد قوى و عمیق و روشن‏فکر، عتبه‏بوسى را بااینکه شاید مستحب باشد، منع مى‏کرد. احتمالًا استحبابِ بوسیدن عتبه، در روایت وارد شده است. در کتب دعا که هست. به ذهنم این است که براى عتبه‏بوسى، روایت هم وجود دارد. بااینکه این کار مستحب است، ایشان مى‏گفتند «انجامش ندهید، تا مبادا دشمنان خیال کنند سجده مى‏کنیم؛ و علیه شیعه، تشنیعى درست نکنند.» اما امروز، وقتى عدّه‏اى وارد صحن مطهّر على بن موسى الرّضا علیه الصّلاة و السّلام مى‏شوند، خود را به زمین مى‏اندازند و دویست متر راه را به‏طور سینه‏خیز مى‏پیمایند تا خود را به حرم برسانند! آیا این کار درستى است؟ نه؛ این کار، غلط است. اصلًا اهانت به دین و زیارت است. چه کسى چنین بدعتهایى را بین مردم رواج مى‏دهد؟ نکند این هم کار دشمن باشد؟! این‏ها را به مردم بگویید و ذهنها را روشن کنید.

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1373، ص: 59 / بیانات در جمع روحانیون استان «کهکیلویه و بویراحمد» در آستانه‏ى ماه محرّم‏ / 17/ 03/ 1373

 

پرسش : در این ایام اخیر جمعى از علاقه‌مندان به ساحت قدس حسینى علیه السلام تصمیم گرفته‌اند که «عاشوراى شمسى» بگیرند یعنى عاشورا را به حسب ماه‌هاى شمسى حساب کنند و مراسم عاشورا برقرار سازند. آیا این کار صحیح است؟

پاسخ : گرچه ممکن است این برادران روى عشق به سالار شهیدان کربلا و عظمت فداکارى‌ها و مصائب آن حضرت(ع) به این فکر افتاده باشند ولى به یقین این کار به مصلحت مراسم باشکوه حسینى نیست، زیرا اولا تمام امامان معصوم(ع) که اخبارشان در مورد عزادارى عاشورا به دست ما رسیده همگى عاشورا را در همان دهم محرم ذکر فرموده‌اند و تخطّى از سیره آن بزرگواران عملى ناصواب است.
ثانیآ به یقین تعدد عاشورا از ابهّت و اهمیت آن مراسم بسیار باشکوه مى‌کاهد و آن شور و حرارت را تضعیف مى‌کند. کارى که مورد علاقه دشمنان عاشورا است.
البته برپا کردن مراسم عزادارى سالار شهیدان در هر زمانى موجب اجر عظیم و مایه افتخار بزرگى است اما عنوان کردن «عاشوراى شمسى» ابداً به مصلحت امت اسلامى و پیروان مکتب اهل‌بیت(علیهم السلام) نمى‌باشد و علاقه‌مندان حسینى باید از آن خوددارى کنند.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

بوسیدن عتبه

نقل شد که مرحوم آیت‏اللّه العظمى آقاى بروجردى رضوان الله تعالى علیه، آن عالم بزرگ و مجتهد قوى و عمیق و روشن‏فکر، عتبه‏بوسى را بااینکه شاید مستحب باشد، منع مى‏کرد. احتمالًا استحبابِ بوسیدن عتبه، در روایت وارد شده است. در کتب دعا که هست. به ذهنم این است که براى عتبه‏بوسى، روایت هم وجود دارد. بااینکه این کار مستحب است، ایشان مى‏گفتند «انجامش ندهید، تا مبادا دشمنان خیال کنند سجده مى‏کنیم؛ و علیه شیعه، تشنیعى درست نکنند.»

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1373، ص: 59 / بیانات در جمع روحانیون استان «کهکیلویه و بویراحمد» در آستانه‏ى ماه محرّم‏ / 17/ 03/ 1373

پیرایه ها و خرافه ها

همه‏ى علماى دین، همه‏ى مبلّغان و همه‏ى ذاکران، باید مسأله‏ى عاشورا و مصایب حسین بن على (علیه‏السّلام) را به صورت یک مسأله‏ى جدى و اصلى و به دور از شعار، مورد توجه قرار بدهیم‏

اولین شرط این است که ما حادثه را از پیرایه‏هاى مضر خالى کنیم. چیزهایى وجود دارد که اگرچه پیرایه است، اما نه مضر و نه حتّى دروغ است. همه‏ى کسانى که بخواهند با بیان هنرى، حادثه‏یى را ترسیم کنند، فقط متن حادثه را نمى‏گویند. وقتى شما مى‏شنوید که در شرایط خاصى، سخنى از زبان کسى خارج شده، مى‏توانید احساسات آن گوینده‏ى سخن را هم حدس بزنید. این، یک چیز قهرى است. اگر در بیابانى و در مقابل لشکریانى، انسانى حرفى بر زبان جارى مى‏کند، بسته به اینکه آن حرف چه باشد- دعوت و التماس و تهدید و ...- قاعدتاً حالاتى در روح و ذهن این گوینده وجود دارد که این براى شنونده‏ى عاقل، قابل حدس است و براى گوینده‏ى هنرمند نیز قابل بیان مى‏باشد. گفتن این‏ها، اشکالى ندارد.

ما وقتى بخواهیم حالات امام و اصحابش (علیهم‏السّلام) را در روز و شب عاشورا- آن مقدارى که در کتب معتبره خواندیم و یافتیم- بیان کنیم، قهراً خصوصیات و ملابساتى دارد. فرض کنید سخنى را که امام (ع) با یارانش در شب عاشورا گفته است، مى‏توانید با این خصوصیات بیان کنید: در تاریکى شب و یا در تاریکى غم‏انگیز و حزن‏آور آن شب و از این قبیل. این پیرایه‏ها، نه مضر و نه دروغ است؛ اما بعضى از پیرایه‏ها دروغند و بعضى از نقلها خلاف مى‏باشند و حتّى آنچه که در بعضى از کتابها نوشته شده است، مناسب شأن و لایق مفهوم و معناى نهضت حسینى نیست. این‏ها را بایستى شناخت و جدا کرد.

اولین مسئله این است که ما حادثه را خالص کنیم و آن حادثه‏ى خالص‏شده و دقیق و متقن را، به انواع بیانهاى هنرى- از شعر و نثر و سبک روضه‏خوانى که خودش یک سبک هنرى مخصوصى است- بیامیزیم. این کار، اشکالى ندارد و مهم است. ما باید این کار را بکنیم. کسانى که در این رشته متصلّب و واردند، باید این کار را انجام بدهند

این حادثه- به عنوان پشتوانه‏ى نهضت و انقلاب- باید آبرومند و پرتپش و پرقدرت باقى بماند. اگر برخورد امروز ما با این حادثه، مثل روضه‏خوانى باشد که در پنجاه سال قبل برخورد مى‏کرد- یعنى چیزى را در جایى مى‏دید و مثلًا برحسب احتمال ذهنى، آن را ترجیح مى‏داد و نقل مى‏کرد و مؤمنین را مى‏گریاند و هم آن‏ها و هم خود او به ثواب مى‏رسیدند- ممکن است به حادثه ضرر بزنیم.

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1368، ص: 201 / ماه مرداد / سخنرانى در دیدار با اعضاى جامعه‏ى روحانیت مبارز و مجمع روحانیون مبارز تهران، علما و ائمه‏ى جماعت و جامعه‏ى وعاظ تهران و اعضاى شوراى هماهنگى سازمان تبلیغات اسلامى، در آستانه‏ى ماه محرّم‏ - 11/ 05/ 1368

 

شکى نیست که در مواردى در عزادارى‏ها حرفهاى غیر واقعى و غلط و خرافى گفته مى‏شود؛ لیکن اگر فرض مى‏کردیم هیچ حرف غلطى هم به آن معنا بیان نشود، اما وقتى حرف صحیح ولى سست و بدون استناد به یک مدرکِ درست گفته شود، یا حرفى که ایمان مردم را متزلزل کند و در باور مخاطبان نگنجد، گفته شود، این هم مضر است‏

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1376، ص: 1 / سال 1376 / ماه فروردین‏ / بیانات در اجتماع بزرگ مردم در صحن امام خمینى (ره) مشهد مقدّس رضوى‏ - 01/ 01/ 1376

 

مسأله‏ى عاشورا شوخى نیست. نمى‏شود این قضیه‏ى با آن عظمت را با خرافات‏ آمیخت و انتظار تأثیر کامل داشت‏

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1370، ص: 101 / سخنرانى در دیدار با روحانیون و مبلّغان، در آستانه‏ى ماه محرّم‏ - 20/ 04/ 1370

بزرگترین دشمنى در این قسمت با اسلام، همین است که کسانى به نام اسلام، به نام دین خدا و به نام محبّت اهل بیت علیهم‏السّلام، خرافاتى را اشاعه دهند که وقتى کسانى از این خرافات‏ اطّلاع پیدا مى‏کنند، بگویند «اگر اسلام این است، ما این اسلام را نمى‏خواهیم!» این، ضربه‏ى بزرگى است...هرجا خرافات‏ به میان آید، دین خالص بدنام خواهد شد

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1376، ص: 1 / سال 1376 /  ماه فروردین‏ / بیانات در اجتماع بزرگ مردم در صحن امام خمینى (ره) مشهد مقدّس رضوى‏ - 01/ 01/ 1376

 

در کنار ترویج و تبلیغ معارف اصیل دینى و اسلام ناب، باید با خرافات‏ مبارزه کرد. کسانى دارند روز به روز خرافات‏ جدیدى را وارد جامعه‏ى ما مى‏کنند. مبارزه‏ى با خرافات‏ را باید جدى بگیرید ... در مبارزه‏ى با خرافات‏ شجاع باشید. البته خرافه چیست؟ خود این مهم است. بعضیها هستند که حقایق دینى را هم به عنوان خرافه انکار مى‏کنند. ما کارى با آن‏ها نداریم. آنچه که با کتاب و سنت متقن و معتبر ثابت‏شده شده، از دین است؛ چه حالا عقول بپسندند یا نپسندند. از این حمایت و دفاع کنید. آنچه که با دلیل معتبر ثابت نشده است و با مبانى و اصول دینى معارضه ندارد، در باره‏ى آن ساکت بمانید. آنچه که با یکى از اصول دینى معارضه دارد و مدرک معتبرى ندارد، ردش کنید. این مى‏شود خرافه، و معیار خرافه این است. امروز شما ببینید مدعیان ارتباط با امام زمان و ارتباط با غیب، با شکلهاى مختلف در جامعه دارند کار مى‏کنند. البته این همه نشانه‏ى این است که گرایش به دین، یک عنصر اصلى در زندگى مردم است. مردم به مسائل دینى علاقه دارند که آدم خرافه‏ساز مى‏رود خرافه درست مى‏کند؛ چون آن کالاى اصلى در اختیارش نیست، کالاى تقلبى را به میدان مى‏آورد تا اینکه مردم را جذب کند. این نشانه‏ى گرایش مردم به دین است. اما خوب، این خطرناک است. در مقابله‏ى با خرافات‏ و آن چیزهایى که از دین نیست، شجاع باشید و بگویید. ملاحظه‏ى اینکه حالا ممکن است کسى بدش بیاید یا ممکن است چه بکند، نکنید؛ که غالباً در مواردى انسان متأسفانه مى‏بیند که این مراعاتها هست‏

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1385، ص: 154 / دیدار با روحانیون‏  - 17/ 08/ 1385

 

در مرثیه‏خوانى‏ بایستى به صدق واقعه پایبند بود. درست است که شما مى‏خواهید مستمع خودتان را بگریانید، اما این گریاندن را به وسیله‏ى هنرنمائى در کیفیت بیان واقعه تأمین کنید، نه در ذکر واقعه‏اى که اصل ندارد.

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1389، ص: 47 / بیانات در سالروز ولادت حضرت فاطمه‏ى زهرا (پرسش  -   در دیدار مداحان اهل بیت (ع) - 13/ 03/ 1389

 

نقل مطالب و وقایع در عزاداری ها بدون اینکه مستند به روایتی باشد و یا در تاریخ ثابت شده باشد، وجه شرعی ندارد مگر آنکه نقل آن به عنوان بیان حال به حسب برداشت متکلّم بوده و علم به خلاف بودن آن، نداشته باشد

آیت الله العظمی خامنه ای / سایت لیدر  / منتخب المسائل  / عزاداری / شماره 448

 

پرسش : بسیارى از اشعار مربوط به مراثى شهداى کربلا و ائمه هدى(علیهم السلام) جنبه زبان حال دارد، آیا این کار مجاز است؟

پاسخ : منظور از زبان حال آن است که حالت آن بزرگواران چنین تعبیراتى را اقتضا مى کند و این کار به دو شرط جایز است: نخست اینکه واقعاً این سخنان مناسب چنان حالتى باشد، و دیگر اینکه معلوم باشد که زبان حال است نه زبان قال.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

تبرعات و نذورات

 

باقى ماندۀ اموالى که به عنوان هزینه‌هاى مراسم عاشوراى امام حسین «علیه السلام» جمع‌آورى مى‌شود، در چه موردى باید خرج شود؟

پاسخ :

مى‌توان اموال باقى مانده را با کسب اجازه اهداء کنندگان آنها در امور خیریه مصرف کرد و یا آنها را براى مصرف در مجالس عزادارى آینده نگه داشت.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س 1452

 

آیا جایز است در ایام محرم از افراد خیّر اموالى را جمع آورى کرد و با تقسیم آنها به سهم‌هاى مختلف، قسمتى را به قارى قرآن و مرثیه خوان و سخنران داد و باقى مانده را براى برگزارى مجالس مصرف کرد؟

پاسخ : اگر با رضایت و موافقت صاحبان اموال باشد، اشکال ندارد.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س 1453

 

پرسش: ما حدود سی سال است که در شب تاسوعا در مسجد شمع میگذاریم آیا می شود به جای شمع چیز دیگری مانند لامپ به مسجد داد؟

پاسخ: اشکال ندارد.

سایت آیت الله العظمی سیستانی

 

پرسش : در مساجد برخی شهرها در ایّام عزادارى امام حسین(علیه السلام) در مقابل دسته هاى عزادارى گاو و گوسفند زیادى قربانى مى شود و قسمتى از این گوشت ها صرف اطعام و قسمتى بین مردم تقسیم مى شود و اضافه آن را جهت توسعه بناى مسجد و احداث درمانگاه یا مانند آن زیر نظر هیأت امنا به فروش مى رسانند، آیا این عمل جایز است؟

پاسخ : هرگاه مردم از این جریان قبلا با خبر باشند و با رضایت به این امور قربانى کنند اشکالى ندارد و اگر با خبر نیستند باید گوشتها را صرف در مصارف عزادارى کنند.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : همه ساله در روز تاسوعا و عاشورا، مردم محل گوسفندهایى را به عنوان نذر در جلوى هیأت سینه زنى و عَلمهایى که به نام حضرت ابوالفضل(علیه السلام) برپا مى گردد ذبح مى کنند و وجه آن توسّط هیأت امناى حسینیّه در مرمت و گسترش آن مکان مقدّس خرج مى شود آیا پول این گوسفندهاى قربانى را مى شود در مسجدى که به نام حضرت ابوالفضل(علیه السلام) در کنار جادّه جهت عبادت و رفاه حال مسافران و رهگذران در حال احداث است خرج کرد، در صورتى که خود آن حسینیّه نیز احتیاج مبرم به بازسازى دارد؟

پاسخ : احتیاط آن است که این گوسفندان را صرف اطعام عزاداران نمایند مگر این که از قراین معلوم شود که نذر کنندگان هدف دیگرى داشته اند.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : برگزاری مراسم شیرخوارگان حسینی چه حکمی دارد؟ چنانچه شرکت کنندگان وجوهی را اهدا و یا نذر کردند، این وجوه باید در چه راهی مصرف شود؟

پاسخ : این مراسم هرگاه بصورت معتدل برگزار شود و چنانچه درآمدی داشت صرف عزاداری شود مانعی ندارد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : بنده از خادمان یکی از هیئات عزاداری می باشم. در طول ایام عزاداری سالار شهیدان از طرف مردم گوسفندان زیادی جهت ذبح نذر هیئت می شود. آیا مسئولین هیئت اجازه دارند تعدادی از این گوسفندان ذبح شده یا مقداری از گوشت آن را بفروشند و صرف امور هیئت نمایند؟ برای مثال صرف خرید اقلام مورد نیاز غذای نذری از قبیل برنج، روغن و.. .

پاسخ : در صورتیکه اضافه بر نیاز باشد مانعی ندارد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : حکم اضافات نذورات نقدی و جنسی از قبیل روغن - گوشت و... که بعضا جنبه فاسد شدن نیز دارند در ایام عاشورای حسینی یا دیگر ایام چیست؟

پاسخ : می توانید در مجالس دیگر مصرف کنید و اگر آنها هم نیاز ندارند آن را بفروشید و پول آن را در مجالس عزاداری آینده در همان مکان صرف کنید.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش  -  آیا وجوهی را که برای منظوری خاص در عزاداری هدیه شده است می‌توان در موارد دیگری غیر از آن، در عزاداری مصرف نمود؟ (مثل پولی که برای غذا و اطعام داده شده ولی به مصرف خرید لوازم برسد)

پاسخ  -   صرف وجوهی که مصرفشان مورد خاص است در غیر آن مورد جائز نیست و موجب ضمان است.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

 

 

 

تعزیه و شبیه خوانی

در شوشتر از قدیم الایام رسم بوده که عزادارى‏ به صورت شبیه‏خوانى انجام شود و افرادى شایسته به نام جوانان بنى هاشم و ابا عبد اللّه الحسین علیه السلام در مقابل سپاهى شبیه سپاه کوفه و شام صف‏آرائى و جنگ بین آنها و آمدن شیر و جبرئیل بالاى نعش امام حسین و ... اکنون چند سال است که تعطیل شده، آیا مأذون هستیم کما فى السابق مراسم عزادارى‏ انجام شود؟ یا اکتفا به سینه زدن و زنجیر زنى گردد؟

ج‏ - تعزیه و شبیه‏خوانى اگر مشتمل بر حرام نباشد و موجب وهن مذهب نشود اشکال ندارد، ولى بهتر است به جاى آن مجالس روضه‏خوانى برپا کنند.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 27 س 70

 

لطفا نظر خود را در مورد تعزیه‏اى که با شرائط ذیل خوانده مى‏شود و مرسوم محلّ مى‏باشد مرقوم فرمائید تا به آن عمل شود؟

1- از طبل و شیپور و سائر ادوات طرب‏انگیز هیچ‏گونه استفاده نمى‏شود. 2- تعزیه را با صداى ساده که غنا به آن گفته نمى‏شود مى‏خوانند.

3- اجتماع مرد و زن به صورتى است که زنها و مردها جداگانه و با فاصله پنجاه متر از هم مى‏نشینند. 4- کسى که نسخه زنانه را مى‏خواند فقط عبا به دوش دارد و یک دستمال سیاه به سر مى‏پیچد. 5- اشعار معمولى به زبان محلّى (که در أغلب مجالس مرسوم است) خوانده مى‏شود.

6- مزاحم وقت نماز و روضه‏خوانى و مانع وعظ نیست و خواننده هم أهل محلّ است.

پاسخ - با خصوصیّات مذکوره إشکالى ندارد.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏3، ص: 579 س: 32

 

- لطفا وظیفه ما را راجع به شبیه‏خوانى و روضه‏خوانى و عزادارى بیان فرمائید.

پاسخ - شبیه‏خوانى اگر مشتمل بر محرّمات و موجب وهن مذهب نباشد مانع ندارد، اگر چه روضه‏خوانى بهتر است و عزادارى براى سید مظلومان از افضل قربات است.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 27 س 71

 

از زمانهاى گذشته در دهات مرسوم و متداول بوده که در أیّام محرّم به عناوین مختلفه إقامه عزادارى و سوگوارى نموده و مى‏نمایند، مثلا با زبان حال، شرح حال حضرت عبّاس و إمام حسین علیهما السّلام و گفتگوهاى بین آنان‏ را (طبق اخبار واقع شده) به معرض نمایش قرار مى‏دهند، آیا این کار شرعا صحیح است یا خیر؟

ج‏ - تعزیه‏خوانى اگر مشتمل بر محرّمات شرعیّه و موجب اهانت به مقدّسات و شعائر مذهبى نباشد مانعى ندارد، ولى بهتر است مجالس عزا برپا نموده و روضه‏خوانى نمایند.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏3، ص: 580 س 33

 

تعزیه و شبیه خوانی اگر مشتمل بر دروغ و وَهْن مذهب نباشد، اشکال ندارد لکن بهتر است به جای آن مجالس وعظ و خطابه برپا شود

آیت الله العظمی خامنه ای / سایت لیدر  / منتخب المسائل  / عزاداری / شماره 443

 

در حسینیه ها و مساجد بیشتر مناطق بخصوص روستاها مراسم شبیه خوانی‌  به اعتبار اینکه  از سنتهای‌ قدیمی‌ است برگزار می‌ شود که گاهی‌ اثر مثبتی‌ در نفوس مردم دارد، این مراسم چه حکمی‌  دارند؟

 پاسخ :  اگر مراسم شبیه خوانی‌ مشتمل بر امور دروغ و باطل نباشند و مستلزم مفسده هم نباشند و با توجه به  مقتضیات زمان باعث وهن مذهب حق هم نشوند، اشکال ندارند، ولی‌ در عین حال بهتر است که به جا ی‌  آنها، مجالس وعظ و ارشاد و ذکر مصائب حسینی‌ و مرثیه خوانی‌ بر پا شود.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س ١۴۴٠

 

پرسش : آیا تعزیه و شبیه خوانى اشکال دارد و اگر اشکال نداشته باشد بفرمایید که اگر مرد لباس زنان را در تعزیه بپوشد و به جاى او بخواند اشکال دارد؟ و آیا صداى شیپور و طبل و دهل در تعزیه حرام است یا خیر؟ در پایان مستدعى است شرایط تعزیه خوانى را بیان فرمایید.

پاسخ : شبیه خوانى اگر با دروغ و آلات لهو توام نباشد و موجب توهین به مقام شامخ حسین بن على(علیه السلام) یا سایر شهدا نشود اشکالى ندارد و احتیاط آن است که مردان لباس زنان را نپوشند.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش  -  نظرتان راجع به تعزیه خوانی چیست؟

‌ پاسخ  -   تعزیه و شبیه خوانی اگر مشتمل بر آلات لهو از قبیل طبل و شیپور و صنج نباشد و اشعار دروغ و غنا نخوانند و مرد، لباس زنان را نپوشد اشکال ندارد.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

پرسش  -  بعضی افراد در تعزیه نقش امام معصوم علیه‌السلام یا نقش شخصیت‌هایی مثل حضرت عباس علیه‌السلام را اجرا می‌کنند و حال آنکه صاحب سابقه درخشانی نیستند و فقط به جهت اینکه خوب برنامه اجرا می‌کنند آن نقش را به عهده می‌گیرند نظر مبارک را بیان نمایید.

پاسخ  -   درخشان بودن سابقه تعزیه خوان شرط نیست ولی اگر سوء سابقه خصوصا سوء حال فعلی عرفاً توهین باشد نباید آن اشخاص، مجری باشند. اصولاً مناسب است عزاداری حضرات ائمه طاهرین علیهم‌السلام به صورت مجلس روضه‌خوانی برگزار شود تا سخنرانان عالِم و وعاظ و روضه‌خوان‌های متعهد ضمن ذکر مصائب آن بزرگواران با ذکر فضائل و مناقب و تاریخ زندگی ایشان و بیان احادیث و احکام و تبلیغ معارف اسلام و دفع بدع و شبهات، مردم را آگاه و به مکتب اهل بیت علیهم السلام هدایت و ارشاد نمایند.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

تعظیم شعائر

 

کراهت آن ( لباس مشکی در عزای اهل بیت علیهم السلام ) ثابت نیست، بلکه اگر برای تعظیم شعائر باشد دارای اجر و ثواب نیز خواهد بود

آیت الله العظمی خامنه ای / سایت لیدر  / منتخب المسائل  / عزاداری / شماره 444

 

پرسش : پوشیدن لباس سیاه درعزاى امام حسین و دیگرائمه(علیهم السلام) رجحان شرعى دارد یا خیر؟

پاسخ : هرگاه جنبه تعظیم شعایر داشته باشد رجحان دارد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : طبل زدن در مراسم عزادارى امام حسین(علیه السلام) چه حکمى دارد؟

پاسخ : تعظیم شعائر حسینى از افضل قربات است و از هر وسیله معقول مى توان استفاده کرد، استفاده از طبل اگر با آهنگهاى مناسب مجالس فساد نباشد اشکالى ندارد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : تشکیل دسته جات عزادارى در کشورهاى خارجى چگونه است؟

پاسخ : کار بسیار خوبى است ولى باید با نهایت نظم و شکوه و هدف دار باشد تا پیام عاشوراى حسینى را به همه جا منتقل کند.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : وظیفه ما در برابر این مراسم مهم اسلامى یعنى مراسم عزادارى و عاشوراى حسینى چیست؟

پاسخ : بدون شک این مراسم از مهم ترین شعائر اسلامى است که هر سال باید باشکوه تر و با عظمت تر از سال گذشته برگزار شود حتى در بعضى از شرایط براى حفظ آن از شر اجانب ممکن است جنبه وجوب کفائى یا عینى به خود بگیرد و انجام آن رمز بقاى اسلام و مذهب اهل بیت(علیهم السلام)است.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

در برخی‌ مجالس که برای‌ بزرگداشت اهل‌بیت(علیهم السلام) برپا می‌‌شود، مسایلی‌ به چشم می‌‌خورد؛ از جمله:

1. تصریح به الفاظی‌ که دلالت بر الوهیت اهل‌بیت(علیهم السلام) دارد؛ مانند لا إله إلاّ علی‌ و ... .

2. خواندن اشعار و بیان مطالبی‌ که مقام خداوند را در برابر اهل‌بیت(علیهم السلام) پایین می‌‌آورد؛ مانند خدا عکس علی‌ را می بوسید.

3. انجام بعضی‌ کارها در منظر مردم، برای‌ اظهار ذلّت در برابر اهل‌بیت(علیهم السلام) ؛ مانند آویختن زنجیر به گردن و درآوردن صدای‌ حیوانات.

۴. نسبت دادن برخی‌ امور به اهل‌بیت(علیهم السلام) که به ظاهر با عصمت آنان منافات دارد.

برخی‌ افراد در توجیه این اعمال که در آن شائبه حرمت وجود دارد، می‌‌گویند: دستگاه امام حسین(علیه السلام) از محدوده فقه خارج است. لطفاً با بیان نظر شریفتان، راهگشای‌ ما برای‌ دستیابی‌ به بینشی‌ به دور از اشتباه و بهره‌مندی‌ صحیح از مجالس اهل‌بیت(علیهم السلام) باشید.

پاسخ :

1. اهل‌بیت عصمت و طهارت(علیهم السلام) همتای‌ قرآن کریم، معصوم و حجّت الهی‌‌اند.

2. تعظیم شعایر اهل‌بیت(علیهم السلام) مورد ترغیب اکید شارع مقدس است.

3. در تمام مراسم، لازم است از غلو پرهیز شود.

4. لازم است در همه مراسم، از گفتار یا رفتاری‌ که موجب هتک مقام شامخ امامت و وهن خاندان عصمت یا اهانت به اصل عزاداری‌ است، احتراز شود.

5. نهضت سیّد الشهداء(علیه السلام) برای‌ احیای‌ حق و اماته باطل بود؛ کاری‌ که حق نباشد، انجام دادن آن مخالف هدف قیام حسینی‌(ارواحنا فداه) است

سایت آیت الله العظمی  جوادی آملی *.  ٢٢/١/٨١

 

تمثال معصومین علیهم السلام

 

انتساب این عکسها به حضرات معصومین علیهم السلام  ثابت نیست، اگر چه هتک حرمت هم جایز نیست

آیت الله العظمی خامنه ای / سایت لیدر  / منتخب المسائل  / عزاداری / شماره 452

 

پرسش  -  حکم خرید، فروش، چاپ، تولید و یا استفاده از عکس ها و پوسترهایی که از چهره ائمه معصومین علیهم السلام تهیه شده است، چگونه است؟

پاسخ  -   عکس‌ها و پوسترهای مذکور، مستند صحیحی ندارند؛ خوب است از این عمل خودداری شود.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

 

 

 

رسم غلط

 

بنده خیلى متأسفم که بگویم ... برخى کارها در ارتباط با مراسم عزادارى ماه محرّم دیده شده است که دست‏هایى به غلط، آن را در جامعه‏ى ما ترویج کرده‏اند. کارهایى را باب مى‏کنند و رواج مى‏دهند که هرکس ناظرِ آن باشد، برایش سؤال به وجود مى‏آید. به عنوان مثال، در قدیم الأیام بین طبقه‏ى عوام‏النّاس معمول بود که در روزهاى عزادارى، به بدن خودشان قفل مى‏زدند! البته، پس از مدتى، بزرگان و علما آن را منع کردند و این رسمِ غلط برافتاد. اما باز مجدّداً شروع به ترویج این رسم کرده‏اند و شنیدم که بعضى افراد، در گوشه و کنار این کشور، به بدن خودشان قفل مى‏زنند! این چه کارِ غلطى است که بعضى افراد انجام مى‏دهند!؟

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1373، ص: 59 / بیانات در جمع روحانیون استان «کهکیلویه و بویراحمد» در آستانه‏ى ماه محرّم‏ / 17/ 03/ 1373

 

پرسش  -  اگر کسی نماز نخواند و روزه نگیرد و برای امام حسین ‌علیه‌السلام احسان کند و سینه و زنجیر بزند و گریه کند و نیز کسی که خمس و زکات مالش را ندهد، آیا می‌تواند از این مال در راه امام حسین علیه‌السلام احسان کند؟ آیا اجر و ثوابی بر این شخص است؟

پاسخ  -   نمازوروزه واجب است ولی‌عزاداری و گریه بر امام حسین علیه‌السلام مستحب است. انسان باید نماز بخواند و روزه هم بگیرد و عزاداری هم بکند و پولی که متعلّق خمس شده واجب است اول، خمس آن ادا شود آن‌گاه در راه امام حسین علیه‌السلام و کار خیر دیگر مصرف شود و مصرف نمودن پولی که خمس به آن تعلّق‌گرفته قبل از ادای خمس درهرکاری اگرچه خیر باشد حرام است.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

روضه خوانی

- در شوشتر از قدیم الایام رسم بوده که عزادارى‏ به صورت شبیه‏خوانى انجام شود و افرادى شایسته به نام جوانان بنى هاشم و ابا عبد اللّه الحسین علیه السلام در مقابل سپاهى شبیه سپاه کوفه و شام صف‏آرائى و جنگ بین آنها و آمدن شیر و جبرئیل بالاى نعش امام حسین و ... اکنون چند سال است که تعطیل شده، آیا مأذون هستیم کما فى السابق مراسم عزادارى‏ انجام شود؟ یا اکتفا به سینه زدن و زنجیر زنى گردد؟

ج‏ - تعزیه و شبیه‏خوانى اگر مشتمل بر حرام نباشد و موجب وهن مذهب نشود اشکال ندارد، ولى بهتر است به جاى آن مجالس روضه‏خوانى برپا کنند.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 27 س 70

- لطفا وظیفه ما را راجع به شبیه‏خوانى و روضه‏خوانى و عزادارى بیان فرمائید.

ج‏ - شبیه‏خوانى اگر مشتمل بر محرّمات و موجب وهن مذهب نباشد مانع ندارد، اگر چه روضه‏خوانى بهتر است و عزادارى براى سید مظلومان از افضل قربات است.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 27 س 71

 

زنجیرزنی

زنجیر زدن به بدن همان گونه که بعضى از مسلمانان انجام مى‌دهند، چه حکمى دارد؟

پاسخ :

اگر به نحو متعارف و به گونه‌اى باشد که از نظر عرفى از مظاهر حزن و اندوه در عزادارى محسوب شود اشکال ندارد.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س 1462

 

استفاده از طبل و سنج و شیپور و همچنین زنجیرهایی‌ که دارای‌ تیغ هستند درمجالس و  دسته های‌ عزاداری‌ چه حکمی‌ دارد؟

 پاسخ :  اگر استفاده از زنجیرهای‌ مزبور موجب وهن مذهب در برابر مردم شود و یا باعث ضرر بدنی‌ قابل  توجهی گردد، جایز نیست ولی‌ استفاده از شیپور و طبل و سنج به نحو متعارف اشکال ندارد.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات /  س ١۴۴١

 

پرسش : سینه زدن با تیغ و یا زنجیر زدن با زنجیرى که داراى چاقو و یا تیغ مى باشد و منجر به زخمى شدن بدن و جارى شدن خون مى شود، چه حکمى دارد؟

پاسخ : مساله عزادارى حضرت سیّدالشهدا(علیه السلام) در هر زمان و در هر مکان از افضل قربات و مایه تقویت روح ایمان و شهامت اسلامى و ایثار و فداکارى و شجاعت در مسلمین است ولى کیفیّت عزادارى باید چنان باشد که بهانه اى به دست دشمنان اسلام ندهد و موجب سوء استفاده از آن نشود و این مراسم عظیم و پرشکوه تضعیف نگردد و به همین جهت از کارهایى که موجب وهن مذهباست باید پرهیز شود.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

قمه و زنجیر چاقویی‌ زدن و تیغ کشیدن در مجالس عزای‌ اهل‌بیت(علیهم السلام) چه حکمی‌ دارد؟

 پاسخ : چیزی‌ که در شرایط کنونی‌، مایه وهن اسلام است، مانند قمه زدن و ...، جایز نیست. چیزی‌ که مایه تعظیم شعایر است یا سبب هتک نیست، مانند زنجیر زدن، جایز است

سایت آیت الله العظمی  جوادی آملی *.  ١/١٢/٨٠

عزاداری سنتی

برخى کارهاست که پرداختن به آن‏ها، مردم را به خدا و دین نزدیک مى‏کند. یکى از آن کارها، همین عزاداریهاى سنّتى است که باعث تقرّبِ بیشترِ مردم به دین مى‏شود. اینکه امام فرمودند «عزادارى سنّتى بکنید» به خاطر همین تقریب است. در مجالس عزادارى نشستن، روضه خواندن، گریه کردن، به سر و سینه زدن و مواکب عزا و دسته‏هاى عزادارى به راه انداختن، از امورى است که عواطف عمومى را نسبت به خاندان پیغمبر، پرجوش مى‏کند و بسیار خوب است.

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1373، ص: 59 / بیانات در جمع روحانیون استان «کهکیلویه و بویراحمد» در آستانه‏ى ماه محرّم‏ / 17/ 03/ 1373

 

عاشورا و ماجراى حسین بن على باید در منبر، به شکل سنّتى روضه‏خوانى شود؛ امّا نه براى سنّت‏گرایى، بلکه از طریق واقعه‏خوانى. یعنى اینکه، شب عاشورا این‏طور شد، روز عاشورا این‏طور شد، صبح عاشورا این‏طور شد. شما ببینید یک حادثه‏ى بزرگ، به مرور از بین مى‏رود؛ امّا حادثه‏ى عاشورا، به برکت همین خواندن‏ها، با جزئیّاتش باقى مانده است. فلان‏کس این‏طورى آمد با امام حسین وداع کرد؛ این‏طورى رفت به میدان، این‏طورى جنگید؛ این‏طورى شهید شد و این کلمات را بر زبان جارى کرد.

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1374، ص: 31 / ماه خرداد / بیانات در دیدار روحانیون و وعّاظ، در آستانه‏ى ماه محرم‏ - 03/ 03/ 1374

این عزاداریها جنبه‏ى نمادین دارد، جنبه‏ى حقیقى هم دارد؛ دلها را نزدیک مى‏کند، معارف را روشن مى‏کند ...

بعضى حالا ممکن است بگویند شما مى‏خواهید نهضت امام حسین را بیان بکنید، خیلى خب، بروید بیان کنید، دیگر روضه‏خوانى و گریه و زارى و این‏ها چیست؟ بروید بنشینید بیان کنید که حضرت این کار را کردند، این کار را کردند، هدفشان هم این بود. این، خیلى فکر خطائى است، نگاه غلطى است. این عاطفه‏ى نسبت به اولیاء خدا، اولیاء دین، این پیوند عاطفى، پشتوانه‏ى بسیار ارزشمند پیوند فکرى و پیوند عملى است. بدون این پشتوانه، خیلى سخت مى‏شود در این راه حرکت کرد. این پیوند عاطفى، خیلى مهم است. اینى که امام راحل (رضوان اللَّه علیه) فرمودند عزادارى به سبک سنتى، این یک حرف از روى عادت نبود؛ حرف بسیار عمیقى است؛ ژرف‏نگرانه است‏ ... بحث مودت خیلى مهم است. این مودت، با این ارتباطات عاطفى حاصل مى‏شود؛ ماجراى مصیبتهاى این‏ها را گفتن، یک‏جور ایجاد ارتباط عاطفى است؛ ماجراى مناقب این‏ها و فضائل این‏ها را گفتن، یک‏جور دیگر پیوند عاطفى است.

بنابراین، این عزادارى‏هائى که انجام مى‏گیرد، این گریه و زارى‏اى که مى‏شود، این تشریح حوادث عاشورا که مى‏شود، این‏ها چیزهاى لازمى است. یک عده از موضع روشن‏فکرى نیایند بگویند آقا، این‏ها دیگر لازم نیست. نه، این‏ها لازم است؛ این‏ها تا آخر لازم است؛ همین کارهائى که مردم مى‏کنند. البته یک شکل‏هاى بدى وجود دارد که گفته‏ایم؛ مثل قمه زدن که گفتیم این ممنوع است، نباید این کار انجام بگیرد؛ این، مایه‏ى دراز شدن زبان دشمنان علیه دوستان اهل بیت است. اما همین عزادارى‏ متعارفى که مردم مى‏کنند؛ دسته‏جات سینه‏زنى راه مى‏اندازند، عَلَم بلند مى‏کنند، اظهار محبت مى‏کنند، شعار مى‏نویسند، مى‏خوانند، گریه مى‏کنند؛ این‏ها ارتباط عاطفى را روز به روز بیشتر مى‏کند؛ این‏ها خیلى چیزهاى خوبى است

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1386، ص: 197 /  بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار جمعى از اقشار مختلف مردم قم‏ - 19/ 10/ 1386

 

عزاداری به شیوه مرسوم و سنتی اشکال ندارد بلکه مُستحسن است، لکن از هرگونه کاری که موجب وَهْن مذهب باشد پرهیز شود.

آیت الله العظمی خامنه ای / سایت لیدر  / منتخب المسائل  / عزاداری / شماره 442

 

استفاده از آلات موسیقی، مناسب با عزاداری سالار شهیدان علیه السلام نیست و شایسته است مراسم عزاداری، به همان صورت متعارفی که از قدیم متداول بوده، برگزار شود. البته استفاده از طبل و سنج به نحو متعارف، اشکال ندارد

آیت الله العظمی خامنه ای / سایت لیدر  / منتخب المسائل  / عزاداری / شماره 445

پرسش: سینه زنی از نظر شرعی چه حکم دارد؟

پاسخ: اشکال ندارد.

سایت آیت الله العظمی سیستانی

 

پرسش : علت اینکه هریک از شبهای محرم را به نام یک نفر از اصحاب امام حسین (علیه السلام) نامگذاری کرده اند چیست؟ و چرا عمده عزاداریها تا دهه اول است و بعد از آن کمرنگ می شود؟

پاسخ : علّت خاصّی برای چنین کاری وجود ندارد. و هدف این است که تمام این بزرگواران به ترتیب مورد توجه قرار بگیرند.
با توجه به اینکه مصائب اهل بیت(علیهم السلام) از آغاز محرم یا از روز دوّم محرم که وارد کربلا شدند شروع شد و روز به روز کار را بر آنها سخت تر گرفتند این برنامه در میان شیعه معمول شده.
به علاوه روایتی نقل می کنند که امام صادق(علیه السلام) نیز اینگونه عمل می فرمودند که می تواند سنتی برای شیعیان باشد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش  -  بعض عزاداران به خود گِل می‌مالند و یا اینکه با پای برهنه راه می‌روند. این نحوه عزادارای چه حکمی دارد؟

پاسخ  -   این گونه امور که در محلّی طبق مرسوم آن محل بوسیله آن اظهار حزن و عزا نسبت به سالار شهیدان علیه‌السلام بنمایند چنانچه ضرر معتد به برای جسم و جان نداشته باشد مانعی ندارد.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

علم و علامت  در عزاداری

 

بسیارى از تکایا در ایّام عزاداریهاى مذهبى، اقدام به حمل «علاماتى» مى‏کنند که به قیمتهاى گزافى خریده شده و حمل آن نیز موجب اشکال است، این وسائل که به «علامات» مشهورند از نظر شرعى چه حکمى دارند؟

ج‏

- اشکال ندارد.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 27 س 72

 

استفاده از عَلَم در مراسم عزاداری‌ سیدالشهدا علیه السلام با قرار دادن آن در مجلس عزا یا حمل آن در دسته عزاداری‌ چه حکمی‌ دارد؟

 پاسخ :  فی‌ نفسه اشکال ندارد ولی‌ نباید این امور جزء دین شمرده شوند.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س  ١۴۴۴

 

استفاده از علم در عزاداری سیدالشهداء علیه السلام  فی نفسه اشکال ندارد ولی نباید این امور جزء دین شمرده شوند

آیت الله العظمی خامنه ای / سایت لیدر  / منتخب المسائل  / عزاداری / شماره 446

 

در بعضی‌ از مساجد در ایام عزاداری‌ از عَلَم های‌ متعددی‌ استفاده می‌شود که دارای‌ تزئینات زیاد و گرانبهایی‌ است و گاهی‌ موجب سؤال متدینین از اصل فلسفه آنها می‌ گردد و در برنامه های‌ تبلیغی‌  خلل ایجاد می‌ کند و حتّی‌ با اهداف مقدس مسجد تعارض دارد، حکم شرعی‌ در این رابطه چیست؟

 پاسخ :  اگر قرار دادن آنها در مسجد با شئونات عرفی‌ مسجد منافات داشته باشد و یا برای‌ نمازگزاران  مزاحمت ایجاد کند، اشکال دارد.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س ١۴۴٢

 

اگر شخصی‌ عَلَمی‌ را برای‌ عزاداری‌ سیدالشهدا علیه السلام نذر کرده باشد، آیا جایز است  مسئولین حسینیه از قبول آن خودداری‌ کنند؟

 پاسخ :  این نذر، متولّی‌ حسینیه و هیئت امناء آن را ملزم به قبول عَلَم نمی‌ کند.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س ١۴۴٣

 

پرسش: آیا اشکالی دارد در ابتدای دسته های عزاداری چهلچراغ یا علم قرار داشته باشد ؟

پاسخ: مانعی ندارد.

سایت آیت الله العظمی سیستانی

 

پرسش : حمل کردن علم در عزاداری چه حکمی دارد؟

پاسخ : اگر برای عابرین مزاحمتی ایجاد نکند، و آسیبی به حمل کننده علامت نزند، و از مجسمه های حیوانات و امثال آن در علم استفاده نشود، اشکال ندارد. و خوب است از علم های کوچک تر استفاده گردد و بهترین جایگزین، استفاده از پرچمهای مناسب و در شان عزاداری خامس آل عبا (ع) است.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش  -  استفاده از عَلَم چه صورتی دارد؟

پاسخ  -   در مراسم عزاداری سالار شهیدان حضرت ابی عبد الله الحسین علیه‌السلام استفاده از عَلَم که تعظیم شعائر محسوب می‌شود به شرط اینکه مشتمل بر مجسّمه ذیروح که حرام است نباشد، اشکال ندارد؛ بلکه مطلوب است.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

غلوّ

 

گفتن جملات غلوآمیز جایز نیست و باید از ترویج مداحانی که اهل غلو هستند و نیز جلسات آنها پرهیز شود

آیت الله العظمی خامنه ای / سایت لیدر  / منتخب المسائل  / عزاداری / شماره 449

 

پرسش : جمعى از مردم سعى دارند مقامات والاى شهداى کربلا را با انبیاى پیشین مخصوصاً پیامبران اولوالعزم یا اصحاب خاص پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) مقایسه کنند، و از چگونگى آن سؤال مى کنند؟

پاسخ : ادب و احترام ایجاب مى کند که ما مقامات همه آنها را والا بدانیم و از مقایسه و برترى آنها بر یکدیگر بپرهیزیم و بگوییم همه از اولیاء الله بودند و ما به همه آنها عشق مىورزیم.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : در بعضى مجامع و هیئات مذهبى اشعارى سروده و خوانده مى شود که در ضمن آن، لفظ جلاله (الله) را به ذوّات مقدّسه عصمت ـ علیهم صلوات اللّه ـ و غیره نسبت مى دهند، مثلا گفته مى شود من على اللّهى ام، یا من حسین اللّهى ام و یا زینب اللّهى ام، آیا بیان این گونه اشعار جواز شرعى دارد؟

پاسخ : این تعبیرات مناسب افراد معتقدبه مکتب معصومین(علیهم السلام) نیست و لازم است به این اشخاص تذکّر داده شود و آنها را از این کار نهى کرد و براى بزرگداشت مقام آن بزرگواران راههاى خوب و سنجیده و معقول وجود دارد که نیازى به این حرفها ندارد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

در برخی‌ مجالس که برای‌ بزرگداشت اهل‌بیت(علیهم السلام) برپا می‌‌شود، مسایلی‌ به چشم می‌‌خورد؛ از جمله:

1. تصریح به الفاظی‌ که دلالت بر الوهیت اهل‌بیت(علیهم السلام) دارد؛ مانند لا إله إلاّ علی‌ و ... .

2. خواندن اشعار و بیان مطالبی‌ که مقام خداوند را در برابر اهل‌بیت(علیهم السلام) پایین می‌‌آورد؛ مانند خدا عکس علی‌ را می بوسید.

3. انجام بعضی‌ کارها در منظر مردم، برای‌ اظهار ذلّت در برابر اهل‌بیت(علیهم السلام) ؛ مانند آویختن زنجیر به گردن و درآوردن صدای‌ حیوانات.

۴. نسبت دادن برخی‌ امور به اهل‌بیت(علیهم السلام) که به ظاهر با عصمت آنان منافات دارد.

برخی‌ افراد در توجیه این اعمال که در آن شائبه حرمت وجود دارد، می‌‌گویند: دستگاه امام حسین(علیه السلام) از محدوده فقه خارج است. لطفاً با بیان نظر شریفتان، راهگشای‌ ما برای‌ دستیابی‌ به بینشی‌ به دور از اشتباه و بهره‌مندی‌ صحیح از مجالس اهل‌بیت(علیهم السلام) باشید.

پاسخ :

1. اهل‌بیت عصمت و طهارت(علیهم السلام) همتای‌ قرآن کریم، معصوم و حجّت الهی‌‌اند.

2. تعظیم شعایر اهل‌بیت(علیهم السلام) مورد ترغیب اکید شارع مقدس است.

3. در تمام مراسم، لازم است از غلو پرهیز شود.

4. لازم است در همه مراسم، از گفتار یا رفتاری‌ که موجب هتک مقام شامخ امامت و وهن خاندان عصمت یا اهانت به اصل عزاداری‌ است، احتراز شود.

5. نهضت سیّد الشهداء(علیه السلام) برای‌ احیای‌ حق و اماته باطل بود؛ کاری‌ که حق نباشد، انجام دادن آن مخالف هدف قیام حسینی‌(ارواحنا فداه) است

سایت آیت الله العظمی  جوادی آملی *.  ٢٢/١/٨١

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

قمه زنی

 

قمه زدن هم از کارهاى خلاف است. مى‏دانم عدّه‏اى خواهند گفت: «حق این بود که فلانى اسم قمه را نمى‏آورد.» خواهند گفت: «شما به قمه زدن چه کار داشتید؟ عدّه‏اى مى‏زنند؛ بگذارید بزنند!» نه؛ نمى‏شود در مقابل این کارِ غلط سکوت کرد. اگر به گونه‏اى که طىّ چهار، پنج سال اخیرِ بعد از جنگ، قمه زدن را ترویج کردند و هنوز هم مى‏کنند، در زمان حیات مبارک امام رضوان اللّه علیه ترویج مى‏کردند، قطعاً ایشان در مقابل این قضیه مى‏ایستادند. کارِ غلطى است که عدّه‏اى قمه به دست بگیرند و به سر خودشان بزنند و خون بریزند. این کار را مى‏کنند که چه بشود؟! کجاى این حرکت، عزادارى است؟! البته، دست بر سر زدن، به نوعى نشانه‏ى عزادارى است. شما بارها دیده‏اید، کسانى که مصیبتى برایشان پیش مى‏آید، بر سر و سینه‏ى خود مى‏کوبند. این نشانه‏ى عزادارىِ معمولى است. اما شما تا به حال کجا دیده‏اید که فردى به خاطر رویکرد مصیبتِ عزیزترین عزیزانش، با شمشیر بر مغز خود بکوبد و از سرِ خود خون جارى کند؟! کجاى این کار، عزادارى است؟! قمه زدن، سنّتى جعلى است. از امورى است که مربوط به دین نیست و بلاشک، خدا هم از انجام آن راضى نیست. علماى سلف دستشان بسته بود و نمى‏توانستند بگویند «این کار، غلط و خلاف است.» امروز روز حاکمیت اسلام و روز جلوه‏ى اسلام است. نباید کارى کنیم که آحاد جامعه‏ى اسلامىِ برتر، یعنى جامعه‏ى محبِّ اهل بیت علیهم‏السّلام که به نام مقدس ولىّ‏عصر أرواحنا فداه، به نام حسین بن على علیه‏السّلام و به نام امیر المؤمنین علیه الصّلاة و السّلام، مفتخرند، در نظر مسلمانان و غیر مسلمانان عالم، به عنوان یک گروه آدم‏هاى خرافىِ بى‏منطق معرفى شوند.

یک‏وقت بود در گوشه و کنار، چند نفر دوْرِ هم جمع مى‏شدند و دور از انظار عمومى مبادرت به قمه‏زنى مى‏کردند و کارشان، تظاهر- به این معنا که امروز هست- نبود. کسى هم به خوب و بدِ عملشان کار نداشت؛ چرا که در دایره‏ى محدودى انجام مى‏شد. اما یک‏وقت بناست که چند هزار نفر، ناگهان در خیابانى از خیابانهاى تهران یا قم یا شهرهاى آذربایجان و یا شهرهاى خراسان ظاهر شوند و با قمه و شمشیر بر سر خودشان ضربه وارد کنند. این کار، قطعاً خلاف است. امام حسین‏ علیه‏السّلام، به این معنا راضى نیست. من نمى‏دانم کدام سلیقه‏هایى و از کجا این بدعتهاى عجیب و خلاف را وارد جوامع اسلامى و جامعه‏ى انقلابى ما مى‏کنند؟!

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1373، ص: 59 / بیانات در جمع روحانیون استان «کهکیلویه و بویراحمد» در آستانه‏ى ماه محرّم‏ / 17/ 03/ 1373

 

من در دو، سه سال قبل از این، راجع به قمه زدن مطلبى را گفتم و مردم عزیز ما، آن مطلب را با همه‏ى وجود پذیرفتند و عمل کردند. اخیراً مطلبى را کسى به من گفت که خیلى برایم جالب و عجیب بود. براى شما هم آن مطلب را نقل مى‏کنم. کسى که با مسائل کشور شوروى سابق و این بخشى که شیعه‏نشین است جمهورى آذربایجان آشنا بود، مى‏گفت: آن زمان که کمونیستها بر منطقه‏ى آذربایجان شوروى سابق مسلّط شدند، همه‏ى آثار اسلامى را از آنجا محو کردند. مثلًا مساجد را به انبار تبدیل کردند، سالنهاى دینى و حسینیه‏ها را به چیزهاى دیگرى تبدیل کردند و هیچ نشانه‏اى از اسلام و دین و تشیّع باقى نگذاشتند. فقط یک چیز را اجازه دادند و آن، قمه زدن بود! دستورالعمل رؤساى کمونیستى به زیردستان خودشان این بود که مسلمانان حق ندارند نماز بخوانند، نماز جماعت برگزار کنند، قرآن بخوانند، عزادارى‏ کنند، هیچ کار دینى نباید بکنند؛ اما اجازه دارند قمه بزنند! چرا؟ چون قمه زدن، براى آن‏ها یک وسیله‏ى تبلیغ بر ضدّ دین و بر ضدّ تشیع بود. بنابراین، گاهى دشمن از بعضى چیزها، این‏گونه علیه دین استفاده مى‏کند. هرجا خرافات به میان آید، دین خالص بدنام خواهد شد.

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1376، ص: 1 / سال 1376 / ماه فروردین‏ / بیانات در اجتماع بزرگ مردم در صحن امام خمینى (ره) مشهد مقدّس رضوى‏ - 01/ 01/ 1376

 

به نظر ما قمه‏زنى یک خلاف شرع قطعى بود و هست؛ این را ما اعلام کردیم و بزرگانى هم حمایت کردند؛ اما بعد دیدیم از گوشه و کنار کسانى در جهت عکس این عمل مى‏کنند! اگر قمه‏زنى اشکال هم نداشته باشد و حرام هم نباشد، واجب که نیست؛ چرا در جاهایى براى این چیزهاى بعضاً خرافى انگیزه وجود دارد؟ آن‏هایى هم که جنبه‏ى خرافىِ محض ندارد، لااقل این مقدار هست که در دنیاى امروز، در ارتباطات امروز، در فرهنگ رایج جهانى امروز، در عقلانیاتى که امروز در داخل خانه‏هاى ما و بین جوانان و دختران و پسران ما رایج است، عکس‏العمل نامناسب ایجاد خواهد کرد. این‏ها از بیّنات شرع نیست که ما بگوییم چه دنیا بپسندد، چه نپسندد، ما باید این‏ها را بگوییم؛ حد اقل این‏ها چیزهاى مشکوکٌ‏فیه است‏

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1383، ص: 274 /  بیانات در دیدار اعضاى مجلس خبرگان رهبرى‏ - 27/ 12/ 1383

 

یک‏وقتى ما راجع به مسئله‏ى تظاهرات قمه، مطلبى را گفتیم، یک عده‏اى گوشه کنار صداشان بلند شد که آقا! این عزادارى‏ امام حسین است؛ مخالفت نشود با عزادارى‏ امام حسین! این، مخالفت با عزادارى‏ نیست؛ مخالفت با ضایع کردن عزادارى‏ است. عزادارى‏ امام حسین را نباید ضایع کرد

این عزادارى‏هائى که انجام مى‏گیرد، این گریه و زارى‏اى که مى‏شود، این تشریح حوادث عاشورا که مى‏شود، این‏ها چیزهاى لازمى است. یک عده از موضع روشن‏فکرى نیایند بگویند آقا، این‏ها دیگر لازم نیست. نه، این‏ها لازم است؛ این‏ها تا آخر لازم است؛ همین کارهائى که مردم مى‏کنند. البته یک شکل‏هاى بدى وجود دارد که گفته‏ایم؛ مثل قمه زدن که گفتیم این ممنوع است، نباید این کار انجام بگیرد؛ این، مایه‏ى دراز شدن زبان دشمنان علیه دوستان اهل بیت است

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1386، ص: 197 /  بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار جمعى از اقشار مختلف مردم قم‏ - 19/ 10/ 1386

 

قمه‏زنى ... چه حکمى دارد؟

پاسخ - در شرائط و اوضاع کنونى از قمه زدن خوددارى شود،

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏3، ص: 583 س: 42

 

اخیرا مشاهده مى‏شود بعضى به اسم مسلمان آگاه و مسئول از آوردن پرچم و نخل و علامات و طوق و جریده در مراسم سوگوارى خامس آل عبا و ائمّه اطهار علیهم السّلام به عنوان اینکه خرافات و بدعت است ممانعت نموده، و همچنین به سینه زنى، زنجیر زنى، قمه‏زنى، شبیه‏خوانى و تعزیه‏خوانى ایراد مى‏گیرند، آیا به نظر حضرت عالى موارد مذکور شرعا جائز و در مراسم مذهبى و شعائر سنّتى کما فی السابق باید اجراء گردد یا خرافات و خلاف شرع است که باید ترک شود؟

پاسخ - در وضع موجود قمه نزنند، و شبیه‏خوانى اگر مشتمل بر محرّمات و موجب وهن مذهب نباشد مانع ندارد؛ اگر چه روضه‏خوانى بهتر است. و عزادارى براى سیّد مظلومان از افضل قربات است.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏3، ص: 581 س: 37

 

الف : قمه زنی مطلقاً جایز نیست.

ب :  قمه زنی علاوه بر اینکه از نظر عرفی از مظاهر حزن و اندوه محسوب نمی شود و سابقه ای در عصر ائمه علیهم السلام و زمان های بعد از آن ندارد و تأییدی هم به شکل خاص یا عام از معصومین علیهم السلام در مورد آن نرسیده است، در زمان حاضر موجب وَهْن و بدنام شدن مذهب می شود، بنابراین در هیچ حالتی جایز نیست

آیت الله العظمی خامنه ای / سایت لیدر  / منتخب المسائل  / عزاداری / شماره 447

 

اگر قمه زدن در عزادارى ائمه «علیهم السلام» موجب مرگ شخص شود، آیا این عمل خودکشى محسوب مى‌شود؟

پاسخ :  اگر این عمل عادتاً منجر به فوت نمى‌شود حکم خودکشى را ندارد ولى اگر از همان ابتدا خوف خطر جانى براى او وجود داشته و در عین حال این کار را انجام داده و منجر به فوت وى شده است، حکم خود کشى را دارد.

اجوبه الاستفتائات  / س 1455

 

آیا قمه زدن بطور مخفى حلال است یا این که فتواى شریف حضرت عالى عمومیت دارد؟

پاسخ :  قمه زنى علاوه بر این که از نظر عرفى از مظاهر حزن و اندوه محسوب نمى‌شود و سابقه‌اى در عصر ائمه «علیهم السلام» و زمانهاى بعد از آن ندارد و تأییدى هم به شکل خاص یا عام از معصوم «علیه السلام» در مورد آن نرسیده است، در زمان حاضر موجب وهن و بدنام شدن مذهب مى‌شود بنا بر این در هیچ حالتى جایز نیست.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س 1460

 

پرسش : قمه زدن در عزای سید الشهدا علیه السلام چه حکمی دارد؟

پاسخ : به یقین کسانی که قمه می زنند از عاشقان و دلباختگان حضرت اباعبدالله (علیه السلام) هستند لکن این عمل در شرایط فعلی به مکتب اهل بیت(علیهم السلام) ضربه می زند و آثار سوء آن مشهود است، چه بهتر که خون خود را به مراکز انتقالخون هدیه کنند که باعث حیات مسلمانی می گردد «ومن احیاها فکانما احیی الناس جمیعا».

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : نظرحضرت عالی درباب تیغ زدن عزاداران امام حسین (ع) درروزعاشورا به عنوان ادای نذریا کسب اجر اخروی چیست؟

پاسخ : عزاداری سیدالشهداء(ع) از افضل قربات است ولی باید از انجام اعمالی که موجب ضرر به بدن یا وهن مذهب می شود اجتناب کنید.
و چنین نذری لازم الوفاء نیست.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : پدر و مادرى نذر مى کنند که اگر خدا به آنان فرزند پسر بدهد روز عاشورا بر سر او تیغ بزنند، آیا با توجّه به این که انجام این گونه اعمال باعث وهن شیعه و عزادارى سیّدالشهدا(علیه السلام) و موجب سوء استفاده دشمنان اسلام مى گردد عمل به این نذر واجب است؟

پاسخ : این نذر صحیح نیست چون در نذر رجحان عمل شرط است و این عمل با توجّه به این که بهانه اى به دست دشمنان اسلام براى زیر سوال بردن کلّ مسائل سوگوارى خامس آل عبا(علیه السلام) که از افضل قربات است مى دهد، خالى از اشکال نیست و بر فرض رجحان این عمل، نذر درباره دیگرى کردن صحیح نیست.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : نظرحضرت عالی درباب تیغ زدن عزاداران امام حسین (ع) درروزعاشورا به عنوان ادای نذریا کسب اجر اخروی چیست؟

پاسخ : عزاداری سیدالشهداء(ع) از افضل قربات است ولی باید از انجام اعمالی که موجب ضرر به بدن یا وهن مذهب می شود اجتناب کنید.
و چنین نذری لازم الوفاء نیست.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

نظر حضرتعالی در مورد قمه‌زنی و شرح آیه 32 سوره حج در ادله مراجعی که قمه‌زنی را با توجه به آیه شریفه آیه32 سوره حج از شعایر دینی جایز و مستحب دانسته‌اند، همچنین با توجه به احادیثی دیگر.

پاسخ : قمه زدن ترک شود

سایت آیت الله العظمی  جوادی آملی *. 5/3/89

 

قمه و زنجیر چاقویی‌ زدن و تیغ کشیدن در مجالس عزای‌ اهل‌بیت(علیهم السلام) چه حکمی‌ دارد؟

 پاسخ : چیزی‌ که در شرایط کنونی‌، مایه وهن اسلام است، مانند قمه زدن و ...، جایز نیست. چیزی‌ که مایه تعظیم شعایر است یا سبب هتک نیست، مانند زنجیر زدن، جایز است

سایت آیت الله العظمی  جوادی آملی *.  ١/١٢/٨٠

لباس مشکی در عزای اهل بیت علیهم السلام

کراهت آن ثابت نیست، بلکه اگر برای تعظیم شعائر باشد دارای اجر و ثواب نیز خواهد بود

آیت الله العظمی خامنه ای / سایت لیدر  / منتخب المسائل  / عزاداری / شماره 444

 

پرسش: حکم لباس مشکی در دو ماه محرم وصفر مستحب است یا مکروه ؟

پاسخ: کار شایسته و پسندیده ای است و کراهت آن ثابت نیست .

سایت آیت الله العظمی سیستانی

 

پرسش : پوشیدن لباس سیاه درعزاى امام حسین و دیگرائمه(علیهم السلام) رجحان شرعى دارد یا خیر؟

پاسخ : هرگاه جنبه تعظیم شعایر داشته باشد رجحان دارد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

 

مجالس عزاداری

مردم ... به مجالس عزادارى سیّدالشّهداء علیه‏السّلام، دل ببندند و این مجالس را- در سطوح مختلف- هرچه مى‏توانند بیشتر اقامه کنند. مردم باید مخلصانه و براى استفاده، در مجالس عزادارى حسینى شرکت کنند؛ نه براى وقت گذراندن، یا به صورت عامیانه‏اى، فقط به عنوان ثواب اخروى ...

مسلّماً شرکت در مجالس مذکور، ثواب اخروى دارد؛.... همه باید در این مجالس شرکت کنند، قدر مجالس عزادارى را بدانند، از این مجالس استفاده کنند و روحاً و قلباً این مجالس را وسیله‏اى براى ایجاد ارتباط و اتّصالِ هرچه محکم‏تر میان خودشان و حسین بن على علیه‏السّلام، خاندان پیغمبر و روح اسلام و قرآن قرار دهند.

مجالس عزادارى حسینى باید از سه ویژگى برخوردار باشد:

اوّلین ویژگى باید این باشد که چنین مجالسى، محبّت به اهل بیت علیهم‏السّلام را زیاد کنند. چون رابطه‏ى عاطفى، یک رابطه‏ى بسیار ذى‏قیمت است‏

دومین ویژگى‏اى که باید در این مجالس به وجود آید، این است که مردم نسبت به اصل حادثه‏ى عاشورا، معرفت روشن‏تر و واضح‏ترى پیدا کنند. این‏طور نباشد که ما در مجلس حسین بن على علیه‏السّلام، به منبر برویم یا سخنرانى کنیم، اما موضوع سخنرانى، حضّار آن مجلس، اعم از جوان و غیر جوان و زن و مردِ اهل فکر و تأمّل را- که امروز در جامعه‏ى ما بسیارند و این از برکات انقلاب است- به این فکر فروببرد که «ما به این مجلس آمدیم و گریه‏اى هم کردیم؛ اما براى چه؟ قضیه چه بود؟ چرا باید براى امام حسین علیه‏السّلام گریه کرد؟ اصلًا چرا امام حسین علیه‏السّلام به کربلا آمد و عاشورا را به وجود آورد؟» بنابراین، به عنوان منبرى یا سخنران، باید به موضوعاتى بپردازید که جواب‏گوىِ چنین سؤالاتى باشد. باید نسبت به اصلِ حادثه‏ى عاشورا معرفتى در افراد به وجود آید

سومین ویژگى لازم در این مجالس، افزایش ایمان و معرفت دینى در مردم است. در چنین مجالسى باید از دین، نکاتى عنوان شود که موجب ایمان و معرفتِ بیشتر در مستمع و مخاطب گردد. یعنى سخنرانان و منبریها، یک موعظه‏ى درست، یک حدیث‏ صحیح، بخشى از تاریخ آموزنده‏ى درست، تفسیرِ آیه‏اى از قرآن یا مطلبى از یک عالم و دانشمندِ بزرگ اسلامى را در بیانات خود بگنجانند و به سمع شرکت‏کنندگان در این مجالس برسانند. این‏طور نباشد که وقتى بالاى منبر مى‏رویم، یک مقدار لفّاظى کنیم و حرف بزنیم و اگر احیاناً مطلبى هم ذکر مى‏کنیم، مطلب سستى باشد که نه فقط ایمانها را زیاد نمى‏کند، بلکه به تضعیف ایمانِ مستمعین مى‏پردازد

متأسفانه باید عرض کنم که ... بعضاً گوینده‏اى در یک مجلس به نقل مطلبى مى‏پردازد که هم از لحاظ استدلال و پایه‏ى مدرک عقلى یا نقلى سست است و هم از لحاظ تأثیر در ذهنِ یک مستمعِ مستبصر و اهل منطق و استدلال، ویرانگر است. مثلًا در یک کتاب، بعضى مطالب نوشته شده است که دلیلى بر کذب و دروغ بودن آن‏ها نداریم. ممکن است راست باشد، ممکن است دروغ باشد. اگر شما آن مطالب را بیان کنید- و لو مسلّم نیست خلاف واقع باشد- و با شنیدن آن‏ها براى مستمعتان، که جوانِ دانشجو یا محصّل یا رزمنده و یا انقلابى است- و بحمد اللّه، انقلاب ذهنها را باز و منفتح کرده است- نسبت به دین، سؤال و مسئله ایجاد مى‏شود و اشکال و عقده به وجود مى‏آید، نباید آن مطالب را بگویید. حتى اگر سندِ درست هم داشت؛ چون موجب گمراهى و انحراف است، نباید نقل کنید؛ چه رسد به اینکه اغلبِ این مطالبِ مندرج در بعضى کتابها، سند درستى هم ندارد. یک نفر از زبان دیگرى، مطلبى را مبنى بر این مى‏شنود که من در فلان سفر، فلان‏جا بودم، که فلان اتّفاق افتاد. گوینده از روى مدرک یا بدون مدرک، چنان مطلبى را مى‏گوید. شنونده هم آن را باور مى‏کند و در کتابى مى‏نویسد و این کتاب به دست من و شما مى‏رسد. من و شما چرا باید آن مطلب را که نمى‏تواند در یک مجمع بزرگ، براى ذهنهاى مستبصر و هوشیار و آگاه توجیه شود، بازگو کنیم؟! مگر هر مطلبى را هرجا نوشتند، انسان باید بخواند و بازگو کند؟!

 

 

 

 

در مجالس عزادارى ماه محرّم، این سه ویژگى باید وجود داشته باشد:

 1. عاطفه را نسبت به حسین بن على و خاندان پیغمبر، علیهم صلوات الله، بیشتر کند. (علقه و رابطه و پیوند عاطفى را باید مستحکم‏تر سازد.)

 2. نسبت به حادثه‏ى عاشورا، باید دیدِ روشن و واضحى به مستمع بدهد.

 3. نسبت به معارف دین، هم ایجاد معرفت و هم ایجاد ایمان- و لو به نحو کمى- کند

من واقعاً مى‏ترسم از اینکه خداى ناکرده، در این دوران که دورانِ ظهور اسلام، بروز اسلام، تجلّى اسلام و تجلّى فکر اهل بیت علیهم الصّلاة و السّلام است، نتوانیم وظیفه‏مان را انجام دهیم. برخى کارهاست که پرداختن به آن‏ها، مردم را به خدا و دین نزدیک مى‏کند. یکى از آن کارها، همین عزاداریهاى سنّتى است که باعث تقرّبِ بیشترِ مردم به دین مى‏شود. اینکه امام فرمودند «عزادارى سنّتى بکنید» به خاطر همین تقریب است. در مجالس عزادارى نشستن، روضه خواندن، گریه کردن، به سر و سینه زدن و مواکب عزا و دسته‏هاى عزادارى به راه انداختن، از امورى است که عواطف عمومى را نسبت به خاندان پیغمبر، پرجوش مى‏کند و بسیار خوب است. در مقابل، برخى کارها هم هست که پرداختن به آن‏ها، کسانى را از دین برمى‏گرداند.

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1373، ص: 59 / بیانات در جمع روحانیون استان «کهکیلویه و بویراحمد» در آستانه‏ى ماه محرّم‏ / 17/ 03/ 1373

 

شکى نیست که در مواردى در عزادارى‏ها حرفهاى غیر واقعى و غلط و خرافى گفته مى‏شود؛ لیکن اگر فرض مى‏کردیم هیچ حرف غلطى هم به آن معنا بیان نشود، اما وقتى حرف صحیح ولى سست و بدون استناد به یک مدرکِ درست گفته شود، یا حرفى که ایمان مردم را متزلزل کند و در باور مخاطبان نگنجد، گفته شود، این هم مضر است‏

از این منبر، والاترین معارف و فورى‏ترین و لازم‏ترین مطالب را مى‏شود بیان کرد؛ اما اگر ما این را به چیزهاى موهوم یا موهون مصروف کنیم، به‏هیچ‏وجه مصلحت نیست‏

منتها یک نکته در اینجا وجود دارد که باید به آن توجه شود. شنیده‏ایم و در مواردى دیده‏ایم که کسانى به این عیب، بلکه به این خطر توجه کرده و آن را بیان کرده‏اند. طبعاً ذهنهاى بعضى کشش ندارد این معنا را درک کند؛ در مقام عمل هم به این کار عادت کرده‏اند؛ این خیلى مهم نیست؛ این قابل اثرگذارى است؛ اما ناگهان از نقطه‏یى از دل روحانیت و از مراکز معتبر روحانیت نداى تأییدى از آن کارِ غلط بلند شده؛ این را علاج کنید؛ و الّا بیان کردن، توجیه کردن و تشر زدن دشوار نیست.

این‏طور نباشد که وقتى مطلب حقى در مرکزى گفته مى‏شود و مسئول و روحانىِ روشن‏فکر و آگاهى آن را بیان مى‏کند، ناگهان با این توهم یا با این وسوسه که اصل عزادارى‏ امام حسین زیر سؤال برده شد، جریانى درست شود؛ کمااینکه ما دیدیم در قضیه‏ى قمه‏زنى همین‏طور شد. به نظر ما قمه‏زنى یک خلاف شرع قطعى بود و هست؛ این را ما اعلام کردیم و بزرگانى هم حمایت کردند؛ اما بعد دیدیم از گوشه و کنار کسانى در جهت عکس این عمل مى‏کنند! اگر قمه‏زنى اشکال هم نداشته باشد و حرام هم نباشد، واجب که نیست؛ چرا در جاهایى براى این چیزهاى بعضاً خرافى انگیزه وجود دارد؟ آن‏هایى هم که جنبه‏ى خرافىِ محض ندارد، لااقل این مقدار هست که در دنیاى امروز، در ارتباطات امروز، در فرهنگ رایج جهانى امروز، در عقلانیاتى که امروز در داخل خانه‏هاى ما و بین جوانان و دختران و پسران ما رایج است، عکس‏العمل نامناسب ایجاد خواهد کرد. این‏ها از بیّنات شرع نیست که ما بگوییم چه دنیا بپسندد، چه نپسندد، ما باید این‏ها را بگوییم؛ حد اقل این‏ها چیزهاى مشکوکٌ‏فیه است‏

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1383، ص: 274 /  بیانات در دیدار اعضاى مجلس خبرگان رهبرى‏ - 27/ 12/ 1383

 

جهت‏گیرى در عزادارى‏ امام حسین به این نحو باید باشد: گسترش تبیین، بیان، آگاه‏سازى، محکم کردن ایمان مردم، روح تدین را در مردم گسترشِ دادن، روح شجاعت و غیرت دینى را در مردم زیاد کردن، حالت بى‏تفاوتى و سکر و بى‏حالى را از مردم گرفتن؛ این‏هاست معناى قیام حسینى و بزرگداشت عزادارى‏ امام حسین (علیه‏السّلام) در زمان ما. لذا زنده است، همیشه هم زنده خواهد بود. جنبه‏ى عاطفى آن هم تأثیرگذارِ بر روى عواطف و احساسات همه‏ى مردم است. جنبه‏ى عمقى و معنوى آن، صاحبان فکر و بصیرت را آگاه مى‏کند؛ روشن مى‏کند

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1386، ص: 197 /  بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار جمعى از اقشار مختلف مردم قم‏ - 19/ 10/ 1386

 

ما در باب مرثیه‏خوانى‏ حرفهاى زیادى داریم. بارها هم ما توى همین جلسه به شما مداحهاى عزیز عرض کردیم، جاهاى دیگر هم گفتیم که در مرثیه‏خوانى‏ بایستى به صدق واقعه پایبند بود. درست است که شما مى‏خواهید مستمع خودتان را بگریانید، اما این گریاندن را به وسیله‏ى هنرنمائى در کیفیت بیان واقعه تأمین کنید، نه در ذکر واقعه‏اى که اصل ندارد. ما در گذشته‏ها سراغ داشتیم- إن شاء اللَّه حالا آن‏جور نیست- که بعضى‏ها فی المجلس یک چیزى را جعل مى‏کردند؛ نکته‏اى همان جا به ذهنش مى‏آمد، مى‏دید خوب است، موقعیت خوب است، همان جا مى‏گفت و از مردم اشک مى‏گرفت! این درست نیست. اشک گرفتن از مردم که هدف نیست؛ هدف، آمیختن این دلِ اشک‏آلود- که اشک را به چشم مى‏رساند و چشم را اشک‏بار مى‏کند- به معارف زلال است؛ البته با هنرنمائى.

ما در مشهد یک منبرىِ معروفى داشتیم- خدا او را رحمت کند- مال پنجاه سال قبل است؛ مرحوم رکن الواعظین. او منبر مى‏رفت و مردم پاى منبر روضه‏خوانى او مثل ابر بهار گریه مى‏کردند؛ در حالى که خودش هم بارها مى‏گفت من اسم نیزه و خنجر نمى‏آورم. واقعاً هم نمى‏آورد؛ بنده دهها منبر از او دیده بودم. حادثه را آن‏چنان هنرمندانه تصویر مى‏کرد که مجلس را منقلب مى‏ساخت؛ بدون اینکه بگوید «کشتند»، بدون اینکه بگوید «تیر زدند»، بدون اینکه بگوید «شمشیر چنین زدند» یا «خنجر چنین زدند»؛ این‏ها را نمى‏گفت. مى‏توان با شیوه‏هاى هنرمندانه، روضه‏خوانىِ خوب کرد و گریاند.

البته این را هم به شما عرض بکنم؛ اینکه آقایان مداحها، و سابقها روضه‏خوان‏ها- که ما حالا کمتر توفیق پیدا مى‏کنیم ببینیم، اما در مواردى از افاضات مداحها مستفیض مى‏شویم- اصرار مى‏کنند که بلند گریه کنید، لزومى ندارد؛ خوب، آرام گریه کنید. وقتى مى‏خواهند سینه بزنند، اصرار بر اینکه «صدا، صداى این جمعیت نیست»؛ یا وقتى مردم مى‏خواهند صلوات بفرستند، اصرار بر اینکه «صلوات، صلوات این جمعیت نیست»! شما بخواهید مردم صلوات بفرستند، و لو توى دلشان. گرم شدن مجلس به این شیوه‏ها، اصل نیست؛ کارى کنید که دلهاى مستمع را در اختیار بگیرید. دل مستمع وقتى در اختیار شما آمد، مقصود حاصل است؛ اگر آهسته هم گریه کند، باز مقصود حاصل است؛ اگر به شما توجه کرد، باز مقصود حاصل است.

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1389، ص: 47 / بیانات در سالروز ولادت حضرت فاطمه‏ى زهرا (پرسش  -   در دیدار مداحان اهل بیت (ع) - 13/ 03/ 1389

 

اگر بعضى از واجبات از مکلّف به سبب شرکت در مجالس عزادارى فوت شود مثلًا نماز صبح قضا شود، آیا بهتر است بعد از این در این مجالس شرکت نکند یا این که عدم شرکت او باعث دورى از اهل بیت «علیه السلام» مى‌شود؟

پاسخ :  بدیهى است که نماز واجب، مقدم بر فضیلت شرکت در مجالس عزادارى اهل بیت «علیهم السلام» است و ترک نماز و فوت شدن آن به بهانه شرکت در عزادارى امام حسین «علیه السلام» جایز نیست، ولى شرکت در عزادارى به گونه‌اى که مزاحم نماز نباشد ممکن و از مستحبات مؤکّد است

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س 1444

 

از ساختمان حسینیه صداى قرائت قرآن و مجالس حسینى بسیار بلند پخش‌ مى‌شود به طورى که صداى آن از بیرون شهر هم شنیده مى‌شود و این امر منجر به سلب آسایش همسایگان شده است و مسئولین و سخنرانان حسینیه اصرار به ادامه آن دارند، این عمل چه حکمى دارد؟

پاسخ :  اگر چه اقامۀ مراسم و شعائر دینى در زمانهاى مناسب در حسینیه از بهترین کارها و جزو مستحبات مؤکّد مى‌باشد، ولى واجب است برگزار کنندگان مراسم و عزاداران تا حد امکان از اذیّت و ایجاد مزاحمت براى همسایگان بپرهیزند هر چند با کم کردن صداى بلندگو و تغییر جهت آن به طرف داخل حسینیه باشد.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س 1446

نظر شریف حضرت عالى نسبت به ادامه حرکت دسته‌هاى عزادارى در شبهاى محرم تا نصف شب همراه با استفاده از طبل و نى چیست؟

پاسخ :  به راه انداختن دسته‌هاى عزادارى براى سید الشهداء و اصحاب او «علیهم السلام» و شرکت در امثال این مراسم امر بسیار پسندیده و مطلوبى است و از بزرگترین اعمالى است که انسان را به خداوند نزدیک مى‌کند، ولى باید از هر عملى که باعث اذیّت دیگران مى‌شود و یا فی نفسه از نظر شرعى حرام است، پرهیز کرد.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س 1447

پرسش: می خواستم بدانم که اگر انسانی فقط در مراسم عزاداری و یا بوسیله نوارهای عزاداری گریه اش بگیرد اینکه در خلوت و تنهایی خودش نمیتواند گریه کند نشانه کم بودن درجه اخلاص وی است؟ لطفاً توضیح بفرمایید.

پاسخ: خیر چه بسا انسان در جمع و از مستقیم شنیدن واقعه بهتر آن را ترسیم می کند و این موجب تأثر بیشتر می گردد

سایت آیت الله العظمی سیستانی

پرسش : نظر مبارک را در رابطه با کیفیّت مطلوب نحوه برگزارى عزادارى سالار شهیدان(علیه السلام) بیان فرمایید؟

پاسخ : بهترین شیوه عزادارى، تشکیل مجالس با شکوه و ذکر اهداف مقدّس امام حسین(علیه السلام) و تاریخچه کربلا و تحلیل فرازهاى آن و مراسم سوگوارى، و همچنین تشکیل دسته جات عزادارى با شکوه، توام با شعارهاى بیدار کننده و سازنده و پخش جزوه ها و پوسترهاى حساب شده و پرمحتوا و استفاده از پلاکاردها یا شعارهاى جالب و جذاب و روشن کننده اهداف عزادارى حضرت سیّدالشهدا(علیه السلام) و مانند آن است.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : در جریان کربلا چه کسى پیروز شد؟

پاسخ : به یقین پیروزى از آنِ امام حسین(علیه السلام) و یارانش بود، زیرا پیروزى به معنى رسیدن به هدف است و هدف امام حسین(علیه السلام) که ظاهر ساختن چهره کریه منافقان بنى امیه و نجات اسلام از چنگال آن تفاله هاى عصر جاهلیت بود، حاصل شد و مراسم باشکوه عصر ما که وسیله بسیار موثرى براى دمیدن روح شجاعت و ایثار در برابر ظلم و بیدادگرى در کالبد انسان هاست، گواه این پیروزى است
و باید فراموش نکنیم یک عامل مهم پیروزى انقلاب ما و پیروزى در جنگ تحمیلى همین حماسه عاشورا بود که در راهپیمایى ها و سنگرهاى مجاهدان زمزمه مى شد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : برگزاری مراسم شیرخوارگان حسینی چه حکمی دارد؟ چنانچه شرکت کنندگان وجوهی را اهدا و یا نذر کردند، این وجوه باید در چه راهی مصرف شود؟

پاسخ : این مراسم هرگاه بصورت معتدل برگزار شود و چنانچه درآمدی داشت صرف عزاداری شود مانعی ندارد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پرسش : هر سال گروهى از پیروان سایر مذاهب مایل هستند در این مراسم بیدار کننده شرکت جویند، آیا شرکت آنها جایز است؟

پاسخ : شرکت آنها مانعى ندارد و حتى نذورات آنها را باید پذیرفت.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پرسش  -  در مراسم عزاداری ائمه معصومین علیهم السلام سینه زدن یا چنگ زدن به صورت به طریقی که خون بیاید چه حکمی دارد؟

پاسخ -عزاداری بر آن بزرگواران به هر نحوی که موجب ضرر معتدّ به به بدن نباشد ومشتمل بر خلاف شرع ازهر جهت نباشد مطلوب است

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

پرسش  -  گاهی در مجالس عزاداری سالار شهیدان علیه‌السلام، که پر جمعیت نیز می‌باشند، دیده شده که خادمین و نوکران ابی عبدالله علیه‌السلام رفتار ناشایستی با عزاداران دارند، (مثل فریاد زدن، هُل دادن و غیره) این کارها از حیث شرعی چه حکمی دارد؟

پاسخ  -   باید با عزاداران و مستمعین با ادب رفتار و با احترام پذیرایی شود.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

مجالس وعظ و خطابه

تعزیه و شبیه خوانی اگر مشتمل بر دروغ و وَهْن مذهب نباشد، اشکال ندارد لکن بهتر است به جای آن مجالس وعظ و خطابه برپا شود

آیت الله العظمی خامنه ای / سایت لیدر  / منتخب المسائل  / عزاداری / شماره 443

 

پرسش : آیا تشکیل مجلس فقط به صورت مداحى و بدون استفاده از ارشادات خطبا جایز است؟

پاسخ : باید از این کار جداً پرهیز کرد که اهداف مقدس امام حسین(علیه السلام) را به خطر مى اندازد به علاوه مردم بسیارى از اصول و فروع و تعلیمات اسلام و ارزش هاى والاى آن را در این مجالس از خطبا فرا مى گیرند و گاه در غیر این مجالس براى آنها ممکن نیست

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش  -  بعضی افراد در تعزیه نقش امام معصوم علیه‌السلام یا نقش شخصیت‌هایی مثل حضرت عباس علیه‌السلام را اجرا می‌کنند و حال آنکه صاحب سابقه درخشانی نیستند و فقط به جهت اینکه خوب برنامه اجرا می‌کنند آن نقش را به عهده می‌گیرند نظر مبارک را بیان نمایید.

پاسخ  -   درخشان بودن سابقه تعزیه خوان شرط نیست ولی اگر سوء سابقه خصوصا سوء حال فعلی عرفاً توهین باشد نباید آن اشخاص، مجری باشند. اصولاً مناسب است عزاداری حضرات ائمه طاهرین علیهم‌السلام به صورت مجلس روضه‌خوانی برگزار شود تا سخنرانان عالِم و وعاظ و روضه‌خوان‌های متعهد ضمن ذکر مصائب آن بزرگواران با ذکر فضائل و مناقب و تاریخ زندگی ایشان و بیان احادیث و احکام و تبلیغ معارف اسلام و دفع بدع و شبهات، مردم را آگاه و به مکتب اهل بیت علیهم السلام هدایت و ارشاد نمایند.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

مداحی

مسأله‏ى مداحى، مسأله‏ى مهمى است. مداحى- همچنان که قبلًا هم ... عرض کردم- ادامه‏ى راه ستایشگران برجسته‏ى اهل بیت در دوران اختناق اموى و عباسى است. قضیه، فقط قضیه‏ى شعرخوانى نیست؛ بلکه مسئله، مسأله‏ى پراکندن مدایح و فضایل و حقایق در قالبى است که براى همه‏ى شنوندگان، قابل فهم و درک و در دل آن‏ها داراى تأثیر است‏

تأثیر شعر در ذهن مخاطب بیشتر است. گاهى یک شاعر، یک بیت شعر مى‏گوید که از چند ساعت حرف زدن یک سخنورِ توانا گویاتر است. یک بیت یا یک مصرع شعر، در ذهنها مى‏ماند و مردم آن را مى‏فهمند و تکرار مى‏کنند و نتیجتاً ماندگار مى‏شود.

گاهى مى‏بینید که براى حفظ یک بناى اعتقادى یا عاطفى، آن قدر که یک شعر اهمیت دارد، چندین کتاب اهمیت ندارد

اگر مداحى بتواند یک شعر خوب را که داراى مضمون و محتواى خوبى باشد، با صداى خوبى بخواند، شما ببینید که چه قدر خدمت بزرگى است. بسم اللّه، این گوى و این میدان. منتها شرط اولش این است که شعر خوب باشد

چنانچه شعر با صداى خوش همراه شد، تأثیرش مضاعف مى‏شود؛ اما در استخوان‏بندى این کار، صداى خوش دخالتى ندارد. اگر صداى خوش بود و این شعر را با آن محتواى خوب و با آن الفاظ زیبا و با آن مضمونى که مورد نیاز است، همراهى کرد، ارزش آن دو برابر مى‏شود. یقیناً قصیده‏یى را که کسى این‏گونه بخواند، ارزش آن از یک سخنرانى یک‏ساعته‏ى یک آدم دانشمند بیشتر است‏

یکى از چیزهایى که باید در این اشعار باشد، عبارت از مفاهیم بلند اسلامى- مثلًا در باب توحید یا نبوت- است. بهترین اشعار قدما در باب توحید و نبوت، همین مدایحى است که شعراى بزرگ ما در مقدمه‏ى دیوانها و مثنویهایشان ذکر کرده‏اند و گفته‏اند. این اشعار شعراى برجسته، مضامینى قوى و حقیقتاً روشنگر دارد که انسان مى‏تواند پیامبر (ص) یا امام (ع) یا فاطمه‏ى زهرا (سلام‏الله‏علیها) را با مضمون این اشعار بشناسد. نمى‏گویم درست بشناسد، چون ما که نمى‏توانیم آن بزرگواران را درست بشناسیم؛ اما در همان حدى که ممکن است، باید تلاش کنیم. مثلًا وقتى راجع به امیر المؤمنین شعرى خوانده مى‏شود، باید هم مقام معنوى على (ع)- که ما از او خبر کمى داریم و از ذهن و فکر و دلِ ما آدم‏هاى پایین و متوسط پنهان است- و هم عبادت و مظلومیت و حکومت و عدل و ضعیف‏پرورى و دشمن‏ستیزى و جهاد امیر المؤمنین (ع) را بشناسیم.

حدود بیست سال پیش، این حرفها را مى‏زدیم و خیلى، آن‏ها را مى‏شنیدند؛ ولى نمى‏فهمیدند که ما چه مى‏گوییم. مى‏گفتیم فقط در باره‏ى خال و خط خیالى چهره‏ى ائمه (علیهم‏السّلام) شعر نسرایید. شعر گفتن در باره‏ى زلف و ابروى و چشم و عارض امام که تعریف نیست. حالا ابروى امیر المؤمنین (صلوات الله علیه) کمانى باشد یا نباشد، مگر در شخصیت او چقدر اثر مى‏گذارد؟! زلف او افشان باشد یا نباشد، مگر چقدر اثر مى‏گذارد که حالا بیاییم در قصیده‏یى که مى‏خواهیم راجع به امیر المؤمنین بسراییم، از زلف امیر المؤمنین بگوییم! البته، حالا به نظرم کم شده است. إن شاء اللّه که الآن این چیزها نباشد

باید بتدریج طورى بشود که این سِمت مدّاحى- که واقعاً یک منصب است- حدود و ثغورى هم پیدا کند. مداحى اهل بیت، خیلى بالاست‏

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1368، ص: 429 / سخنرانى در دیدار با جمع کثیرى از ذاکران و مداحان اهل بیت (علیهم‏السّلام) در خجسته سالروز ولادت صدیقه‏ى کبرى حضرت زهرا (پرسش  -   - 28/ 10/ 1368

 

نباید بگذارید منبرِ ده دقیقه‏اى یا بیست دقیقه‏اى شما از معارف خالى بماند. ... دیدم بعضى از برادران مداح ... بحمد اللّه این نکته را رعایت کرده بودند. در منبر مداحى حتماً در اول، فصلى اختصاص بدهید به نصیحت یا بیان معارف به زبان زیباى شعر. اصلًا رسم مداحى از قدیم این‏طورى بوده است؛ الآن یک مقدار آن رسم‏ها کم شده. مداح در اول منبر یک قصیده، یک ده بیت شعر- کمتر، بیشتر- فقط در نصیحت و اخلاق، با الفاظ زیبا خطاب به مردم بیان مى‏کرد؛ مردم هم مى‏فهمیدند و اثر هم مى‏گذارد. من یک‏وقت گفتم که گاهى شعر یک مداح از یک منبر یک‏ساعتىِ ما اثرش بیشتر است. البته همیشگى نیست؛ گاهى است. اگر خوب انتخاب و اجرا شود، این‏طورى خواهد بود.

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1384، ص: 126   / ماه مرداد / بیانات در سالروز ولادت حضرت فاطمه زهرا (پرسش  -   - 05/ 05/ 1384

 

بنده در بعضى از خوانندگان جلسات مداحى اطلاع پیدا کردم، استفاده‏ى از مدح‏ها و تمجیدهاى بى‏معناست، که گاهى هم مضر است.

 فرض کنید راجع به حضرت ابا الفضل (سلام‏الله‏علیه) صحبت مى‏شود؛ بنا کنند از چشم و ابروى آن بزرگوار تعریف کردن؛ مثلًا قربون چشمت بشم! مگر چشم قشنگ در دنیا کم است؟ مگر ارزش ابا الفضل به چشمهاى قشنگش بوده؟! اصلًا شما مگر ابا الفضل را دیده‏اید و مى‏دانید چشمش چگونه بوده؟!

این‏ها سطح معارف دینى ما را پایین مى‏آورد.

معارف شیعه در اوج اعتلاست.

معارف شیعى ما معارفى است که یک فیلسوفِ در غرب پرورش‏یافته‏ى با مفاهیم غربى و بزرگ‏شده‏ى آشناى با معارف فلسفىِ غرب مثل هانرى کُربن را مى‏آورد دو زانو جلوى علامه‏ى طباطبایى مى‏نشاند؛ او را خاضع مى‏کند و مى‏شود مروج شیعه و معارف آن در اروپا. مى‏شود معارف شیعه را در همه‏ى سطوح عرضه کرد؛ از سطوح ذهن متوسط و عامى بگیرید تا سطوح بالاترین فیلسوف‏ها.

ما با این معارف نباید شوخى کنیم.

 ارزش ابا الفضل العباس به جهاد و فداکارى و اخلاص و معرفت او به امام زمانش است؛ به صبر و استقامت اوست؛ به آب نخوردن اوست در عین تشنگى و بر لب آب، بدون اینکه شرعاً و عرفاً هیچ مانعى وجود داشته باشد. ارزش شهداى کربلا به این است که از حریم حق در سخت‏ترین شرایطى که ممکن است انسان تصورش را بکند، دفاع کردند. ... انسان در این میدان برود، بچه‏ى شیرخوارش هم باشد، زنش هم باشد، مادرش هم باشد، ناموس‏اش هم باشد، همه‏ى این‏ها هم در معرض خطر قرار بگیرند و پایش نلرزد؛ ارزش ابا الفضل، ارزش حبیب بن مظاهر، ارزش جون در این‏هاست، نه در قد رشیدش یا بازوى پیچیده‏اش. قد رشید که خیلى در دنیا هست؛ ورزشکارهاى زیبایى اندام که خیلى هستند؛ این‏ها که در معیار معنوى ارزش نیست. گاهى روى این تعبیرها تکیه هم مى‏شود! حالا یک‏وقت شاعرى در یک قصیده‏ى سى، چهل بیتى اشاره‏اى هم به جمال حضرت ابا الفضل مى‏کند؛ آن یک حرفى است؛ ما نباید خیلى خشکى به خرج دهیم و سخت‏گیرى کنیم؛ اما اینکه ما همه‏اش بیاییم روى ابروى کمانى و بینى قلمى و چشم خمار این بزرگواران تکیه کنیم، اینکه مدح نشد؛ در مواردى ضرر هم دارد

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1384، ص: 126   / ماه مرداد / بیانات در سالروز ولادت حضرت فاطمه زهرا (پرسش  -   - 05/ 05/ 1384

 

من شنیده‏ام در مواردى از آهنگ‏هاى نامناسب استفاده مى‏شود. مثلًا فلان خواننده‏ى طاغوتى یا غیر طاغوتى شعر عشقىِ چرندى را با آهنگى خوانده؛ حالا ما بیاییم در مجلس امام حسین و براى عشاق امام حسین، آیات والاى معرفت را در این آهنگ بریزیم و بنا کنیم آن را خواندن؛ این خیلى بد است. خودتان آهنگ بسازید. این همه ذوق و این همه هنر وجود دارد. یقیناً در جمع علاقه‏مندان به این جریان کسانى هستند که مى‏توانند آهنگ‏هاى خوبِ مخصوص مداحى بسازند؛ آهنگ عزا، آهنگ شادى.

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1384، ص: 126   / ماه مرداد / بیانات در سالروز ولادت حضرت فاطمه زهرا (پرسش  -   - 05/ 05/ 1384

 

عزیزان من؛ مؤمنین به حسین بن على علیه‏السّلام! امروز حسین بن على مى‏تواند دنیا را نجات دهد؛ به شرط آنکه با تحریف، چهره‏ى او را مغشوش نکنند. نگذارید مفاهیم و کارهاى تحریف‏آمیز و غلط، چشمها و دلها را از چهره‏ى مبارک و منوّر سیّد الشهدا علیه الصّلاة و السّلام، منحرف کند. با تحریف مقابله کنید.

... عاشورا و ماجراى حسین بن على باید در منبر، به شکل سنّتى روضه‏خوانى شود؛ امّا نه براى سنّت‏گرایى، بلکه از طریق واقعه‏خوانى. یعنى اینکه، شب عاشورا این‏طور شد، روز عاشورا این‏طور شد، صبح عاشورا این‏طور شد. شما ببینید یک حادثه‏ى بزرگ، به مرور از بین مى‏رود؛ امّا حادثه‏ى عاشورا، به برکت همین خواندن‏ها، با جزئیّاتش باقى مانده است. فلان‏کس این‏طورى آمد با امام حسین وداع کرد؛ این‏طورى رفت به میدان، این‏طورى جنگید؛ این‏طورى شهید شد و این کلمات را بر زبان جارى کرد.

واقعه خوانى، تا حدّ ممکن، باید متقن باشد. مثلًا در حدود «لهوفِ» ابن طاووس و «ارشادِ» مفید و امثال این‏ها- نه چیزهاى من‏درآوردى- واقعه‏خوانى و روضه‏خوانى شود. در خلال روضه‏خوانى، سخنرانى، مدّاحى، شعرهاى مصیبت، خواندن نوحه‏ى سینه‏زنى و در خلال سخنرانیهاى آموزنده، ماجرا و هدف امام حسین علیه الصّلاة و السّلام. یعنى همان هدفى که در کلمات خود آن بزرگوار هست‏

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1374، ص: 31 / ماه خرداد / بیانات در دیدار روحانیون و وعّاظ، در آستانه‏ى ماه محرم‏ - 03/ 03/ 1374

 

ما در باب مرثیه‏خوانى‏ حرفهاى زیادى داریم. بارها هم ما توى همین جلسه به شما مداحهاى عزیز عرض کردیم، جاهاى دیگر هم گفتیم که در مرثیه‏خوانى‏ بایستى به صدق واقعه پایبند بود. درست است که شما مى‏خواهید مستمع خودتان را بگریانید، اما این گریاندن را به وسیله‏ى هنرنمائى در کیفیت بیان واقعه تأمین کنید، نه در ذکر واقعه‏اى که اصل ندارد. ما در گذشته‏ها سراغ داشتیم- إن شاء اللَّه حالا آن‏جور نیست- که بعضى‏ها فی المجلس یک چیزى را جعل مى‏کردند؛ نکته‏اى همان جا به ذهنش مى‏آمد، مى‏دید خوب است، موقعیت خوب است، همان جا مى‏گفت و از مردم اشک مى‏گرفت! این درست نیست. اشک گرفتن از مردم که هدف نیست؛ هدف، آمیختن این دلِ اشک‏آلود- که اشک را به چشم مى‏رساند و چشم را اشک‏بار مى‏کند- به معارف زلال است؛ البته با هنرنمائى.

ما در مشهد یک منبرىِ معروفى داشتیم- خدا او را رحمت کند- مال پنجاه سال قبل است؛ مرحوم رکن الواعظین. او منبر مى‏رفت و مردم پاى منبر روضه‏خوانى او مثل ابر بهار گریه مى‏کردند؛ در حالى که خودش هم بارها مى‏گفت من اسم نیزه و خنجر نمى‏آورم. واقعاً هم نمى‏آورد؛ بنده دهها منبر از او دیده بودم. حادثه را آن‏چنان هنرمندانه تصویر مى‏کرد که مجلس را منقلب مى‏ساخت؛ بدون اینکه بگوید «کشتند»، بدون اینکه بگوید «تیر زدند»، بدون اینکه بگوید «شمشیر چنین زدند» یا «خنجر چنین زدند»؛ این‏ها را نمى‏گفت. مى‏توان با شیوه‏هاى هنرمندانه، روضه‏خوانىِ خوب کرد و گریاند.

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1389، ص: 47 / بیانات در سالروز ولادت حضرت فاطمه‏ى زهرا (در دیدار مداحان اهل بیت (ع) - 13/ 03/ 1389

 

نوحه‏سرائى حضرت سیّد الشهداء علیه السّلام به وسیله مدّاحان أهل بیت و گرفتن پول و اعانات و نذورات در مقابل آن چه حکمى دارد؟

پاسخ - نوحه‏سرائى در مجالس عزاى حضرت سیّد الشهداء علیه السّلام از اعظم قربات است، و دریافت تبرّعات و اعانات و نذورات مربوط به این کار مانع ندارد.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏3، ص: 583 س 41

 

گفتن جملات غلوآمیز جایز نیست و باید از ترویج مداحانی که اهل غلو هستند و نیز جلسات آنها پرهیز شود

آیت الله العظمی خامنه ای / سایت لیدر  / منتخب المسائل  / عزاداری / شماره 449

 

پرسش : در پایان بعضی ها بعد از مجالس تولد ائمه اطهار(ع) ، به سینه زنی برای امام حسین (ع) می پردازند . نظر شما در این باره چیست و آیا این کار درستی هست ؟

پاسخ : خوب است در مجالس عزا به عزاداری و در مجالس تولد آن بزرگواران به جشن و شادی پرداخته شود.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : چه نوع از مداحی در مجالس اهل بیت علیهم السلام مجاز است و مداحان چه نکاتی باید رعایت کنند؟

پاسخ : اشعاری که مداحان عزیز استفاده می کنند باید مطابق منابع معتبر و مشهور باشد و مطالب ضعیف و بی سند مطرح نشود، حماسی باشد و روح حماسه را در جوانان زنده نگه دارد و از آواهای مبتذل و مطالبی که در شان ائمه علیهم السلام و عزاداران در مداحی بپرهیزند و سعی کنند روش های سنگین و آبرومند را به کار گیرند تا موجب وهن مجلس امام حسین(علیه السلام) نشوند.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : مداحی هایی که حالت غنا دارد چه حکمی دارد؟

پاسخ : هرگاه آن صدا متناسب مجالس لهو و فساد باشد جایز نیست.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : در بعضى مجامع و هیئات مذهبى اشعارى سروده و خوانده مى شود که در ضمن آن، لفظ جلاله (الله) را به ذوّات مقدّسه عصمت ـ علیهم صلوات اللّه ـ و غیره نسبت مى دهند، مثلا گفته مى شود من على اللّهى ام، یا من حسین اللّهى ام و یا زینب اللّهى ام، آیا بیان این گونه اشعار جواز شرعى دارد؟

پاسخ : این تعبیرات مناسب افراد معتقدبه مکتب معصومین(علیهم السلام) نیست و لازم است به این اشخاص تذکّر داده شود و آنها را از این کار نهى کرد و براى بزرگداشت مقام آن بزرگواران راههاى خوب و سنجیده و معقول وجود دارد که نیازى به این حرفها ندارد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش  -  نظر حضرتعالی در مورد مدّاحی چیست؟ و یک مدّاح اهل بیت علیهم السلام چه خصوصیاتی باید داشته باشد؟

پاسخ  -   مدّاحی اهل بیت عصمت و طهارت سلام الله علیهم اجمعین چنانچه برای خدا باشد عبادت است و اجر عظیم دارد و به همین جهت مداح باید اهل تقوا و مقیّد باشد اشعاری که می‌خواند خلاف واقع و دروغ نباشد و این عبادات را تا می‌تواند به قصد قربت انجام دهد تا از مثوبات آن برخوردار شود هر چند گرفتن مزد در برابر آن اشکال ندارد.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

پرسش  -  آیا مداحی که با ریتم موسیقی و به صورت غنا‌ خوانده شود حرام است؟

پاسخ  -   بلی؛ حرام است.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

پرسش  -  آیا دریافت وجه توسط مدّاح و سخنران در عوض مداحی و سخنرانی در مجالس عزاداری سیدالشهداء علیه‌السلام جائز است؟

پاسخ  -   جائز است.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

پرسش  -  مداحان در اثنای دعای کمیل و ندبه و زیارت عاشورا، اشعار یا روضه می‌خوانند، این کار چه حکمی دارد؟

پاسخ  -   بهتر است دعاهای وارده را بدون این که در اثنای آنها شعر و یا چیز دیگری خوانده شود بخوانند ولی خواندن روضه صحیح در بعضی مواضعی که مناسب دعاست اشکال شرعی ندارد؛ بلی اگر طوری در این کار، افراط شود که از صورت دعا خواندن خارج شود معلوم نیست ثواب آن دعا را داشته باشد.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

گفتن ذکرهایی‌ مثل خدای‌ من حسین است، من علی‌‌اللّهیم و لا إله إلاّ فاطمه چه حکمی‌ دارد؟

پاسخ : باید ترک شود

سایت آیت الله العظمی  جوادی آملی *.  ١/١٢/٨٠

مزاحمت – نارضایتی

از ساختمان حسینیه صداى قرائت قرآن و مجالس حسینى بسیار بلند پخش‌ مى‌شود به طورى که صداى آن از بیرون شهر هم شنیده مى‌شود و این امر منجر به سلب آسایش همسایگان شده است و مسئولین و سخنرانان حسینیه اصرار به ادامه آن دارند، این عمل چه حکمى دارد؟

پاسخ : اگر چه اقامۀ مراسم و شعائر دینى در زمانهاى مناسب در حسینیه از بهترین کارها و جزو مستحبات مؤکّد مى‌باشد، ولى واجب است برگزار کنندگان مراسم و عزاداران تا حد امکان از اذیّت و ایجاد مزاحمت براى همسایگان بپرهیزند هر چند با کم کردن صداى بلندگو و تغییر جهت آن به طرف داخل حسینیه باشد.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س 1446

 

نظر شریف حضرت عالى نسبت به ادامه حرکت دسته‌هاى عزادارى در شبهاى محرم تا نصف شب همراه با استفاده از طبل و نى چیست؟

پاسخ : به راه انداختن دسته‌هاى عزادارى براى سید الشهداء و اصحاب او «علیهم السلام» و شرکت در امثال این مراسم امر بسیار پسندیده و مطلوبى است و از بزرگترین اعمالى است که انسان را به خداوند نزدیک مى‌کند، ولى باید از هر عملى که باعث اذیّت دیگران مى‌شود و یا فی نفسه از نظر شرعى حرام است، پرهیز کرد.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س 1447

 

پرسش : اگرعزاداری برای امام حسین (علیه السلام)باعث تضییع حقوق دیگران شودآیاموجب ضمان خواهدشد؟ بطورکلی آیادراین موردخاص رعایت حقوق دیگران واجب است باتشکر

پاسخ : عزاداری یکی از مستحبات مهم است ولی حفظ حقوق دیگران از واجبات است. بنابراین باید طوری عزاداری کرد که حقوق کسی ضایع نشود.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش  -  بعضی عزاداری‌ها و هیئات به صورت چادر و خیمه در کوی و خیابان بر پا می‌شود و برخی از همسایگان به این کار، رضایت ندارند، و اقامه مجلس به این شکل و شرکت در آن چه حکمی دارد؟

پاسخ  -   این مراسم را به نحوی برگزار کنند که موجب زحمت عابرین و همسایگان نشود.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

پرسش  -  اگر برای برپایی هیأت، بنا به فرض از مالی استفاده شود که صاحب آن راضی نیست، اقامه و شرکت در آن مجلس چگونه است؟ و درصورت عدم اطلاع از رضایت صاحب مال، حکم مسئله چیست؟

پاسخ  -   اگر عین مالی که صاحبش راضی نیست مورد استفاده قرار گیرد تصرف در آن حرام است و ضمان دارد.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

مسجد

در بعضی‌ از مساجد در ایام عزاداری‌ از عَلَم های‌ متعددی‌ استفاده می‌شود که دارای‌ تزئینات زیاد و گرانبهایی‌ است و گاهی‌ موجب سؤال متدینین از اصل فلسفه آنها می‌ گردد و در برنامه های‌ تبلیغی‌  خلل ایجاد می‌ کند و حتّی‌ با اهداف مقدس مسجد تعارض دارد، حکم شرعی‌ در این رابطه چیست؟

 پاسخ :  اگر قرار دادن آنها در مسجد با شئونات عرفی‌ مسجد منافات داشته باشد و یا برای‌ نمازگزاران  مزاحمت ایجاد کند، اشکال دارد.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س ١۴۴٢

منابع و مقاتل

واقعه خوانى، تا حدّ ممکن، باید متقن باشد. مثلًا در حدود «لهوفِ» ابن طاووس و «ارشادِ» مفید و امثال این‏ها- نه چیزهاى من‏درآوردى- واقعه‏خوانى و روضه‏خوانى شود. در خلال روضه‏خوانى، سخنرانى، مدّاحى، شعرهاى مصیبت، خواندن نوحه‏ى سینه‏زنى و در خلال سخنرانیهاى آموزنده، ماجرا و هدف امام حسین علیه الصّلاة و السّلام. یعنى همان هدفى که در کلمات خود آن بزرگوار هست‏

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1374، ص: 31 / ماه خرداد / بیانات در دیدار روحانیون و وعّاظ، در آستانه‏ى ماه محرم‏ - 03/ 03/ 1374

 

پرسش : حوادث کربلا را از چه کتابی بگیریم بهتر است؟

پاسخ : کتاب های خوبی در این زمینه نوشته شده ، از جمله: ارشاد مرحوم شیخ مفید، لهوف سید بن طاووس، مقتل الحسین مرحوم مقرم، منتهی الآمال مرحوم محدث قمی

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پرسش : لطفا نظر مبارکتان را در مورد کتاب اسرار آل محمد (صلی الله علیه و آله) نوشته قیس بیان فرمایید. آیا این کتاب مورد تایید شما می باشد؟

پاسخ : برخی از مطالب آن خوب است و مطالب مورد تردید نیز در آن هست، بنابراین نمی توان در مورد آن قضاوت کلی نمود.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش  -  مقاتل معتبر اعم از فارسی و عربی از نظر حضرتعالی کدام‌اند؟

پاسخ  -   از کتبی که در این زمینه مرحوم محدّث آقای حاج شیخ عباس قمی تألیف نموده‌اند استفاده نمایید.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

موسیقی در عزاداری

 

آیا زدن طبل و شیپور در تعزیه حضرت سیّد الشهداء علیه السّلام جائز است یا نه؟

ج‏

- اگر از آلات لهو و لعب نباشد و وهن بر مذهب هم نشود مانع ندارد.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏3، ص: 584 س 45

 

استفاده از آلات موسیقی، مناسب با عزاداری سالار شهیدان علیه السلام نیست و شایسته است مراسم عزاداری، به همان صورت متعارفی که از قدیم متداول بوده، برگزار شود. البته استفاده از طبل و سنج به نحو متعارف، اشکال ندارد

آیت الله العظمی خامنه ای / سایت لیدر  / منتخب المسائل  / عزاداری / شماره 445

 

استفاده از آلات موسیقى مانند ارگ (از آلات موسیقى و شبیه پیانو است) و سنج و غیر آنها در مراسم عزادارى چه حکمى دارد؟

پاسخ :

استفاده از آلات موسیقى، مناسب با عزادارى سالار شهیدان نیست و شایسته است مراسم عزادارى به همان صورت متعارفى که از قدیم متداول بوده برگزار شود.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س 1448

 

استفاده از طبل و سنج و شیپور و همچنین زنجیرهایی‌ که دارای‌ تیغ هستند درمجالس و  دسته های‌ عزاداری‌ چه حکمی‌ دارد؟

 پاسخ :  اگر استفاده از زنجیرهای‌ مزبور موجب وهن مذهب در برابر مردم شود و یا باعث ضرر بدنی‌ قابل  توجهی گردد، جایز نیست ولی‌ استفاده از شیپور و طبل و سنج به نحو متعارف اشکال ندارد.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات /  س ١۴۴١

 

پرسش: استفاده از طبل و سنج در دسته جات سینه زنی سید الشهداء (علیه السلام) آیا جائز است ؟

پاسخ: مانعی ندارد .

سایت آیت الله العظمی سیستانی

 

پرسش : باسلام: آیا در مراسم شام غریبان اباعبدالله(علیه السلام) چنانچه همزمان بامداحی (نی) نواخته شود اشکال شرعی دارد یا خیر؟

پاسخ : هرگاه آهنگ مناسب مجالس لهو و فساد باشد جائز نیست.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : طبل زدن در مراسم عزادارى امام حسین(علیه السلام) چه حکمى دارد؟

پاسخ : تعظیم شعائر حسینى از افضل قربات است و از هر وسیله معقول مى توان استفاده کرد، استفاده از طبل اگر با آهنگهاى مناسب مجالس فساد نباشد اشکالى ندارد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : استفاده از طبل و سنج در مراسم عزادارى و غیر آن چه حکمى دارد؟

پاسخ : استفاده از طبل وسنج در این مراسم آن چنان که معمول است و آهنگ لهوى در آن نیست اشکالى ندارد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش  -  در زمان عزاداری سالار شهیدان حسین بن علی علیهما السلام استفاده از طبل و صنج جهت هماهنگی عزاداران چه حکمی دارد؟

پاسخ  -   اشکال دارد.

 سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

نذر

 

- در محل ما مرسوم است که در ایام محرم، مخصوصا عاشورا علمهایى مى‏بندند و مردم پارچه‏هایى را براى آنها نذر مى‏کنند و آن پارچه‏ها را به آن علمها مى‏بندند و رفته رفته زیاد مى‏شود آیا جایز است که آن پارچه‏ها را بفروشند و به مصرف عزادارى‏ برسانند یا خیر؟

پاسخ - با رضایت نذر کنندگان اشکال ندارد چون اینگونه نذرها عامیانه و صحیح نیست چون صیغه خوانده نشده.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 468 س 29

 

س 30

- این جانب از سالهاى قبل تعداد پانزده رأس گوسفند نذر حضرت ابو الفضل (علیه السّلام) داشتم که تا کنون به علت عدم وضع مالى قادر به اداى دین خود نبوده‏ام حال آیا اجازه مى‏فرمایید پول آنها را به حساب شماره 100 تقدیم نمایم؟

پاسخ - اگر با صیغه شرعیه نذر کرده‏اید باید بر طبق نذر عمل کنید و در غیر این صورت اختیار با خود شما است.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 468 س 30

س 31

- این جانب چند سال قبل نذر نمودم که در دهه فاطمیّه هر سال در محل خودمان یک مجلس روضه‏خوانى برگزار نمایم ولى چون در حال حاضر واعظى در آن محل نداریم آیا در صورت امکان در همان ایام در تهران مجلس را برگزار کنم یا پول آن را به فقرا بدهم مانعى ندارد؟

پاسخ - اگر نذر شرعى کرده‏اید در همان محل اقامه روضه‏خوانى نمائید.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 468 س 31

 

س 32

- حدود پنجاه سال قبل در قریه‏اى یک عدّه از معتمدین محلّ‏ صندوق ابو الفضل العبّاس (علیه السّلام) تأسیس نمودند که هر کس نذرى داشت در آن بیندازد تا در ایام وفات و جمعه‏ها در مسجد محل مجالس سوگوارى خامس آل عبا (علیه السّلام) برقرار کنند و هر ساله هفت شب به اهالى ولیمه بدهند بیست سال قبل براى مسجد صندوق دیگرى نیز ساختند که اهالى نذورات خود را در صندوق جدید الاحداث هم مى‏ریزند و پول صندوق جدید و صندوق قدیمى صرف روضه‏خوانى و سوگوارى در ایام وفات و شبهاى جمعه و ماههاى محرم و صفر مى‏شود حالا یک عده ایراد مى‏کنند و مى‏گویند ابو الفضل (علیه السّلام) بى‏نیاز است وجه موجود صندوق را صرف فقرا و محتاجین و معتادین بنمائیم با توجه به مراتب فوق نظر خود را در این زمینه بیان فرمایید؟

ج‏

- وجوه صندوق را در مجالس عزادارى کما فی السابق صرف کنند و مخارج فقرا و محتاجین از جاى دیگر تأمین شود.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 469 س 32

 

س 34

- شخصى نذر کرده در سال مقدارى برنج و گوشت براى امام حسین (علیه السّلام) بپردازد و قبلا اینگونه عمل مى‏نموده که یا مى‏پخته و اطعام مى‏نموده و یا به روحانى محل مى‏داده و مى‏گفته هر طور خودت صلاح مى‏دانى در این راه به مصرف برسان ولى فعلا آن روحانى فوت کرده آیا مى‏شود جهت حسینیّه خرج نمود؟

ج‏

- بر همان روال گذشته اطعام کند.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 470 س 34

 

س 39

- شخصى نذر کرده است هر سال در ماه محرم خرج سیّد الشهدا بدهد حال اگر سالى برنج پیدا نشود و صیغه نذر هم نخوانده باشد و قصد قربت هم نکرده باشد آیا مى‏تواند این خرج را به فقرا بدهد یا خرج بناى مسجد کند یا خیر؟

ج‏

- در فرض مرقوم اختیار با خود او است.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 472 س 39

 

س 41

- مقدارى پارچه ملبوس به وسیله افرادى به عنوان نذر و غیره از سالهاى متمادى به هیأت حضرت ابو الفضل (علیه السّلام) اهدا گردیده اما از آنجایى که در هیأت به این نوع نذورات احتیاجى نیست آیا مى‏شود این نوع نذورات را فروخت و پول آن را در مصارف ساختمانى و غیره صرف نمود یا خیر؟ و نیز آیا امکان دارد اجناس فوق را به مستضعفین اهدا نمود یا نه؟

ج‏ - صرف در مصارف و مصالح هیئت نمایند مگر در صورتى که معلوم باشد که نظر ناذر یا اهداکننده توسعه داشته است.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 472 س 41

 

س 44

- هشت سال پیش نذر کرده بودم که هر وقت پول دستم آمد، براى سقّاخانه حضرت ابو الفضل در محلّه‏مان یک چلچراغ هدیه کنم، و حال سراغ شی‏ء مزبور رفتم ولى پیدا نمى‏شود، ضمنا مصرفش هم در آن محلّ خیلى کم‏ است؛ آیا بنا به فتواى امام مى‏توانم قیمت پنج هزار تومان آن را براى ساختن مسجد بدهم، یا چیز دیگرى به جاى آن بخرم که مورد استفاده بیشترى دارد؟

ج‏ - اگر در نذر صیغه مخصوص به نذر را نخوانده‏اید، اختیار با خود شما است، ولى اگر صیغه نذر خوانده شده در صورت امکان باید به نذر عمل شود.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 474 س 44

 

س 45

- زنى که نذر کرده گوشواره خود را به ضریح حضرت ابو الفضل (علیه السّلام) بیندازد و در شرایط فعلى میسور نیست تکلیفش چیست؟

ج‏ - اگر با صیغه شرعى نذر خوانده شده صبر کند تا به نذر عمل نماید.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 474 س 45

س 46

- این جانب نذر کرده بودم که اگر حاجتم برآورده شود پنج متر پارچه سیاه براى هیأتى بخرم اما هم اکنون از آن هیأت هیچ گونه اطلاعى ندارم آیا مى‏توانم این نذر را در هیأتى دیگر و یا در دهات که دسته‏هاى عزادارى است ادا کنم؟

ج‏ - اگر به هیئت مورد نذر نمى‏توانید برسانید اختیار با خود شما است.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 474 س 46

 

- نذر کردم که هر سال روز تاسوعا جلو دسته سینه‏زنان، یک گوسفند براى شادى روح حضرت ابو الفضل (ع) قربانى نمایم؛ امسال بر اثر عدم‏ بضاعت مادى نتوانسته‏ام نذر را ادا نمایم، تکلیف شرعى چیست و آیا مى‏توانم نذر را به چیز دیگرى کمتر یا مشابه تغییر دهم؟

ج‏ - لازم نیست تغییر دهید و چنانچه نذر شما صیغه شرعیه نداشته وفاء واجب نیست.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 462 س 15

 

- آیا یک شخص ارمنى مى‏تواند گوسفندى به نذر امام حسین (علیه السّلام) به هیئت عزاداران‏ سید الشّهداء بدهد، آیا خوردن گوشت آن حلال است یا نه؟

ج‏ - اشکال ندارد.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 462 س 13

 

- شخصى نذر کرده چنانچه فرزندش از مرگ نجات یابد، نصف فرزندش براى حضرت ابو الفضل (ع) باشد، چنانچه نذر مزبور صحیح باشد، تکلیف چیست؟

ج‏ - نذر مزبور باطل است.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏2، ص: 462 س 14

 

اگر شخصی‌ عَلَمی‌ را برای‌ عزاداری‌ سیدالشهدا علیه السلام نذر کرده باشد، آیا جایز است  مسئولین حسینیه از قبول آن خودداری‌ کنند؟

 پاسخ :  این نذر، متولّی‌ حسینیه و هیئت امناء آن را ملزم به قبول عَلَم نمی‌ کند.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س ١۴۴٣

 

پرسش: آیا نذر قربانی جلوی دسته عزاداری مشروع است ؟
آیا کشتن گوسفند جلوی دسته عزاداری رسم غلطی است؟

پاسخ: اشکال ندارد .

سایت آیت الله العظمی سیستانی

 

پرسش: پولی که به صورت نذر به هیئتهای عزاداری می دهند در صورتیکه حسینیه به آن نیاز نداشته باشد آیا می شود از آن برای رفع نیاز مستمندان شیعه استفاده کرد؟

پاسخ: باید در عزاداری صرف شود.

سایت آیت الله العظمی سیستانی

 

 

پرسش : طریقه نذر صحیح براى مراسم عزاداری حضرت سیدالشهداء (علیه السلام) چگونه است؟

پاسخ : باید نذر کنند که براى رضاى خدا به مراسم حسینى، فلان کمک را مى کنند، و نذر براى پرچم و امثال آن صحیح نیست، بلکه باید براى خدا به نیت کمک به عزاى صاحب پرچم یعنى امام حسین(علیه السلام) و یارانش باشد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : برگزاری مراسم شیرخوارگان حسینی چه حکمی دارد؟ چنانچه شرکت کنندگان وجوهی را اهدا و یا نذر کردند، این وجوه باید در چه راهی مصرف شود؟

پاسخ : این مراسم هرگاه بصورت معتدل برگزار شود و چنانچه درآمدی داشت صرف عزاداری شود مانعی ندارد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : هر سال گروهى از پیروان سایر مذاهب مایل هستند در این مراسم بیدار کننده شرکت جویند، آیا شرکت آنها جایز است؟

پاسخ : شرکت آنها مانعى ندارد و حتى نذورات آنها را باید پذیرفت.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : آیا کشتن گوسفند جلوی دسته جات عزاداری با توجه به مزاحمت ها و آلودگی هایی که تولید می کند جایز است و اگر کسی چنین نذری کرده باشد وظیفه اش چیست؟

پاسخ : رسم غلطِ کشتن گوسفند جلوی دسته های عزاداری علاوه بر آلوده کردن محیط در مواردی باعث نجس شدن مساجد و حسینیه ها نیز می شود؛ لذا مقید کردن نذر قربانی به کشتن آن جلوی دسته عزاداری مشروع نیست ولی اصل نذر صحیح است و باید قربانی را در محلی دیگر انجام دهند.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

پرسش : با توجه به اینکه اداره بهداشت قربانی کردن در خیابان و کوچه ها را غیر بهداشتی اعلام کرده است و اینکه قربانی کردن در کوچه برای دیگران ایجاد مزاحمت می کند، آیا این نذر که گوسفندی جلو هیئت سینه زنی قربانی کنند درست است؟ اگر اداره بهداشت جلوگیری کرد، برای انجام آن نذر چه کار باید کرد؟ (لازم به ذکر است که هیئت بعد از رد شدن از روی خون قربانی معمولا به مسجد می روند و اکنون نیز با توجه به زمستانی بودن همه زمین ها خیس است)

پاسخ : در جای دیگری قربانی می کند و اشکالی ندارد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : پدر و مادرى نذر مى کنند که اگر خدا به آنان فرزند پسر بدهد روز عاشورا بر سر او تیغ بزنند، آیا با توجّه به این که انجام این گونه اعمال باعث وهن شیعه و عزادارى سیّدالشهدا(علیه السلام) و موجب سوء استفاده دشمنان اسلام مى گردد عمل به این نذر واجب است؟

پاسخ : این نذر صحیح نیست چون در نذر رجحان عمل شرط است و این عمل با توجّه به این که بهانه اى به دست دشمنان اسلام براى زیر سوال بردن کلّ مسائل سوگوارى خامس آل عبا(علیه السلام) که از افضل قربات است مى دهد، خالى از اشکال نیست و بر فرض رجحان این عمل، نذر درباره دیگرى کردن صحیح نیست.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش  -  حکم استفاده شخصی از وسایل و لوازمی که بدون خواندن صیغه وقف، فقط به منظور استفاده در عزاداری سیدالشهداء علیه‌السلام تهیه شده است چگونه است؟ و در صورتی که کسی چندین بار جاهلاً این کار را می‌کرده وظیفه اش چیست؟

پاسخ -   استفاده شخصی از وسائل مذکور جایز نیست و کسی که استفاده شخصی نموده باید توبه کند و در برخی موارد، موجب ضمان است.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

پرسش  -  آیا اطعام و نذری را که برای ظهر عاشورا در نظر گرفته شده می‌توان در روزهای دیگر محرّم، انجام داد؟

پاسخ  -   درفرض سؤال نمی‌توان اطعام و نذر مذکور را درغیر روز عاشورا انجام دهد.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

پرسش  -  گاهی پیشنهاد می‌شود هدایا و نذورات مربوط به عزاداری که برای روضه‌خوانی حضرت سید الشهدا علیه‌السلام تعیین می‌شود در قالب عزاداری‌های نمایشی و تئاتری مصرف شود، آیا این امر جایز است؟

پاسخ  -   هدایا و نذور باید در مواردی که مورد نظر هدیه دهنده و نذر کننده است مصرف شود و به همان روش معمول سابق نه به صورت نمایش و تئاتر.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

نقل مطالب بی مأخذ در عزاداری

نقل مطالب و وقایع در عزاداری ها بدون اینکه مستند به روایتی باشد و یا در تاریخ ثابت شده باشد، وجه شرعی ندارد مگر آنکه نقل آن به عنوان بیان حال به حسب برداشت متکلّم بوده و علم به خلاف بودن آن، نداشته باشد

آیت الله العظمی خامنه ای / سایت لیدر  / منتخب المسائل  / عزاداری / شماره 448

 

در بعضى از هیئت‌هاى مذهبى مصیبت‌هایى خوانده مى‌شود که مستند به مقتل معتبرى نیست و از هیچ عالم یا مرجعى هم شنیده نشده است و هنگامى که از خوانندۀ مصیبت از منبع آن سؤال مى‌شود، پاسخ مى‌دهند که اهل بیت (ع) این گونه به ما فهمانده‌اند و یا ما را راهنمایى کرده‌اند و واقعه کربلا فقط در مقاتل نیست و منبع آن هم فقط گفته‌هاى علما نمى‌باشد بلکه گاهى بعضى از امور براى مدّاح یا خطیب حسینى از راه الهام و مکاشفه مکشوف مى‌شود، سؤال من این است که آیا نقل وقایع از این طریق صحیح است یا خیر؟ و در صورتى که صحیح نباشد، تکلیف شنوندگان چیست؟

پاسخ :  نقل مطالب به صورت مزبور بدون این که مستند به روایتى باشد و یا در تاریخ ثابت شده باشد، وجه شرعى ندارد مگر آن که نقل آن به عنوان بیان حال به حسب برداشت متکلّم بوده و علم به خلاف بودن آن، نداشته باشد و تکلیف شنوندگان نهى از منکر است بشرطى که موضوع و شرایط آن نزد آنان ثابت شده باشد.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س 1445

 

پرسش : بعضى از خطبا اصرار دارند که در منابر خود از خواب هاى مختلفى که درباره مسائل مربوط به عزادارى یا غیر آن است بهره کافى بگیرند آیا این کار درست است؟

پاسخ : گرچه گاهى خواب ها پرده از روى مسائل مهمى بر مى دارد ولى با توجه به اینکه خواب شرعاً حجت نیست نباید در منابر زیاد روى آن تکیه کرد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش  -  خواندن‌روضه‌ بی‌اساس، یا مشکوک‌توسط مدّاح ویا سخنران، چه‌حکمی دارد؟

پاسخ  -   خواندن روضه بی اساس جائز نیست و خواندن چیزی که احتمال صحت آن را می‌دهد اگر به صورت احتمال باشد اشکال ندارد.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

پرسش  -  اگر روضه بی اساس خوانده شد ما چه وظیفه‌ای داریم؟

پاسخ  -   اگر دروغی از ذاکرین بشنوید بر حسب وظیفه شرعی باید به عنوان نهی از منکر به خود گوینده تذکر دهید و همه مکلّفین این وظیفه را دارند.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

نگرانی ها و آسیب شناسی

 

متأسفانه باید عرض کنم که ... بعضاً گوینده‏اى در یک مجلس به نقل مطلبى مى‏پردازد که هم از لحاظ استدلال و پایه‏ى مدرک عقلى یا نقلى سست است و هم از لحاظ تأثیر در ذهنِ یک مستمعِ مستبصر و اهل منطق و استدلال، ویرانگر است. مثلًا در یک کتاب، بعضى مطالب نوشته شده است که دلیلى بر کذب و دروغ بودن آن‏ها نداریم. ممکن است راست باشد، ممکن است دروغ باشد. اگر شما آن مطالب را بیان کنید- و لو مسلّم نیست خلاف واقع باشد- و با شنیدن آن‏ها براى مستمعتان، که جوانِ دانشجو یا محصّل یا رزمنده و یا انقلابى است- و بحمد اللّه، انقلاب ذهنها را باز و منفتح کرده است- نسبت به دین، سؤال و مسئله ایجاد مى‏شود و اشکال و عقده به وجود مى‏آید، نباید آن مطالب را بگویید. حتى اگر سندِ درست هم داشت؛ چون موجب گمراهى و انحراف است، نباید نقل کنید؛ چه رسد به اینکه اغلبِ این مطالبِ مندرج در بعضى کتابها، سند درستى هم ندارد. یک نفر از زبان دیگرى، مطلبى را مبنى بر این مى‏شنود که من در فلان سفر، فلان‏جا بودم، که فلان اتّفاق افتاد. گوینده از روى مدرک یا بدون مدرک، چنان مطلبى را مى‏گوید. شنونده هم آن را باور مى‏کند و در کتابى مى‏نویسد و این کتاب به دست من و شما مى‏رسد. من و شما چرا باید آن مطلب را که نمى‏تواند در یک مجمع بزرگ، براى ذهنهاى مستبصر و هوشیار و آگاه توجیه شود، بازگو کنیم؟! مگر هر مطلبى را هرجا نوشتند، انسان باید بخواند و بازگو کند؟!

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1373، ص: 59 / بیانات در جمع روحانیون استان «کهکیلویه و بویراحمد» در آستانه‏ى ماه محرّم‏ / 17/ 03/ 1373

 

بنده خیلى متأسفم که بگویم ... برخى کارها در ارتباط با مراسم عزادارى ماه محرّم دیده شده است که دست‏هایى به غلط، آن را در جامعه‏ى ما ترویج کرده‏اند. کارهایى را باب مى‏کنند و رواج مى‏دهند که هرکس ناظرِ آن باشد، برایش سؤال به وجود مى‏آید. به عنوان مثال، در قدیم الأیام بین طبقه‏ى عوام‏النّاس معمول بود که در روزهاى عزادارى، به بدن خودشان قفل مى‏زدند! البته، پس از مدتى، بزرگان و علما آن را منع کردند و این رسمِ غلط برافتاد. اما باز مجدّداً شروع به ترویج این رسم کرده‏اند و شنیدم که بعضى افراد، در گوشه و کنار این کشور، به بدن خودشان قفل مى‏زنند! این چه کارِ غلطى است که بعضى افراد انجام مى‏دهند!؟

قمه زدن نیز همین‏طور است. قمه زدن هم از کارهاى خلاف است. مى‏دانم عدّه‏اى خواهند گفت: «حق این بود که فلانى اسم قمه را نمى‏آورد.» خواهند گفت: «شما به قمه زدن چه کار داشتید؟ عدّه‏اى مى‏زنند؛ بگذارید بزنند!» نه؛ نمى‏شود در مقابل این کارِ غلط سکوت کرد. اگر به گونه‏اى که طىّ چهار، پنج سال اخیرِ بعد از جنگ، قمه زدن را ترویج کردند و هنوز هم مى‏کنند، در زمان حیات مبارک امام رضوان اللّه علیه ترویج مى‏کردند، قطعاً ایشان در مقابل این قضیه مى‏ایستادند. کارِ غلطى است که عدّه‏اى قمه به دست بگیرند و به سر خودشان بزنند و خون بریزند. این کار را مى‏کنند که چه بشود؟! کجاى این حرکت، عزادارى است؟! البته، دست بر سر زدن، به نوعى نشانه‏ى عزادارى است. شما بارها دیده‏اید، کسانى که مصیبتى برایشان پیش مى‏آید، بر سر و سینه‏ى خود مى‏کوبند. این نشانه‏ى عزادارىِ معمولى است. اما شما تا به حال کجا دیده‏اید که فردى به خاطر رویکرد مصیبتِ عزیزترین عزیزانش، با شمشیر بر مغز خود بکوبد و از سرِ خود خون جارى کند؟! کجاى این کار، عزادارى است؟! قمه زدن، سنّتى جعلى است. از امورى است که مربوط به دین نیست و بلاشک، خدا هم از انجام آن راضى نیست. علماى سلف دستشان بسته بود و نمى‏توانستند بگویند «این کار، غلط و خلاف است.» امروز روز حاکمیت اسلام و روز جلوه‏ى اسلام است. نباید کارى کنیم که آحاد جامعه‏ى اسلامىِ برتر، یعنى جامعه‏ى محبِّ اهل بیت علیهم‏السّلام که به نام مقدس ولىّ‏عصر أرواحنا فداه، به نام حسین بن على علیه‏السّلام و به نام امیر المؤمنین علیه الصّلاة و السّلام، مفتخرند، در نظر مسلمانان و غیر مسلمانان عالم، به عنوان یک گروه آدم‏هاى خرافىِ بى‏منطق معرفى شوند.

یک‏وقت بود در گوشه و کنار، چند نفر دوْرِ هم جمع مى‏شدند و دور از انظار عمومى مبادرت به قمه‏زنى مى‏کردند و کارشان، تظاهر- به این معنا که امروز هست- نبود. کسى هم به خوب و بدِ عملشان کار نداشت؛ چرا که در دایره‏ى محدودى انجام مى‏شد. اما یک‏وقت بناست که چند هزار نفر، ناگهان در خیابانى از خیابانهاى تهران یا قم یا شهرهاى آذربایجان و یا شهرهاى خراسان ظاهر شوند و با قمه و شمشیر بر سر خودشان ضربه وارد کنند. این کار، قطعاً خلاف است. امام حسین‏ علیه‏السّلام، به این معنا راضى نیست. من نمى‏دانم کدام سلیقه‏هایى و از کجا این بدعتهاى عجیب و خلاف را وارد جوامع اسلامى و جامعه‏ى انقلابى ما مى‏کنند؟!

... یک بدعت عجیب و غریب و نامأنوس دیگر هم در باب زیارت درست کرده‏اند! بدین ترتیب که وقتى مى‏خواهند قبور مطهّر ائمّه علیهم‏السّلام را زیارت کنند، از درِ صحن که وارد مى‏شوند، روى زمین مى‏خوابند و سینه‏خیز خود را به حرم مى‏رسانند! شما مى‏دانید که قبر مطهّر پیغمبر صلاة الله علیه و قبور مطهّر امام حسین، امام صادق، موسى بن جعفر، امام رضا و بقیه‏ى ائمّه علیهم‏السّلام را همه‏ى مردم، ایضاً علما و فقهاى بزرگ، در مدینه و عراق و ایران، زیارت مى‏کردند. آیا هرگز شنیده‏اید که یک نفر از ائمّه علیهم‏السّلام و یا علما، وقتى مى‏خواستند زیارت کنند، خود را از درِ صحن، به طور سینه‏خیز به حرم برسانند؟! اگر این کار، مستحسن و مستحب بود و مقبول و خوب مى‏نمود، بزرگان ما به انجامش مبادرت مى‏کردند. اما نکردند. حتى نقل شد که مرحوم آیت‏اللّه العظمى آقاى بروجردى رضوان الله تعالى علیه، آن عالم بزرگ و مجتهد قوى و عمیق و روشن‏فکر، عتبه‏بوسى را بااینکه شاید مستحب باشد، منع مى‏کرد. احتمالًا استحبابِ بوسیدن عتبه، در روایت وارد شده است. در کتب دعا که هست. به ذهنم این است که براى عتبه‏بوسى، روایت هم وجود دارد. بااینکه این کار مستحب است، ایشان مى‏گفتند «انجامش ندهید، تا مبادا دشمنان خیال کنند سجده مى‏کنیم؛ و علیه شیعه، تشنیعى درست نکنند.» اما امروز، وقتى عدّه‏اى وارد صحن مطهّر على بن موسى الرّضا علیه الصّلاة و السّلام مى‏شوند، خود را به زمین مى‏اندازند و دویست متر راه را به‏طور سینه‏خیز مى‏پیمایند تا خود را به حرم برسانند! آیا این کار درستى است؟ نه؛ این کار، غلط است. اصلًا اهانت به دین و زیارت است. چه کسى چنین بدعتهایى را بین مردم رواج مى‏دهد؟ نکند این هم کار دشمن باشد؟! این‏ها را به مردم بگویید و ذهنها را روشن کنید.

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1373، ص: 59 / بیانات در جمع روحانیون استان «کهکیلویه و بویراحمد» در آستانه‏ى ماه محرّم‏ / 17/ 03/ 1373

بنده در بعضى از خوانندگان جلسات مداحى اطلاع پیدا کردم، استفاده‏ى از مدح‏ها و تمجیدهاى بى‏معناست، که گاهى هم مضر است. فرض کنید راجع به حضرت ابا الفضل (سلام‏الله‏علیه) صحبت مى‏شود؛ بنا کنند از چشم و ابروى آن بزرگوار تعریف کردن؛ مثلًا قربون چشمت بشم! مگر چشم قشنگ در دنیا کم است؟ مگر ارزش ابا الفضل به چشمهاى قشنگش بوده؟! اصلًا شما مگر ابا الفضل را دیده‏اید و مى‏دانید چشمش چگونه بوده؟! این‏ها سطح معارف دینى ما را پایین مى‏آورد. معارف شیعه در اوج اعتلاست. معارف شیعى ما معارفى است که یک فیلسوفِ در غرب پرورش‏یافته‏ى با مفاهیم غربى و بزرگ‏شده‏ى آشناى با معارف فلسفىِ غرب مثل هانرى کُربن را مى‏آورد دو زانو جلوى علامه‏ى طباطبایى مى‏نشاند؛ او را خاضع مى‏کند و مى‏شود مروج شیعه و معارف آن در اروپا. مى‏شود معارف شیعه را در همه‏ى سطوح عرضه کرد؛ از سطوح ذهن متوسط و عامى بگیرید تا سطوح بالاترین فیلسوف‏ها. ما با این معارف نباید شوخى کنیم. ارزش ابا الفضل العباس به جهاد و فداکارى و اخلاص و معرفت او به امام زمانش است؛ به صبر و استقامت اوست؛ به آب نخوردن اوست در عین تشنگى و بر لب آب، بدون اینکه شرعاً و عرفاً هیچ مانعى وجود داشته باشد. ارزش شهداى کربلا به این است که از حریم حق در سخت‏ترین شرایطى که ممکن است انسان تصورش را بکند، دفاع کردند. ... انسان در این میدان برود، بچه‏ى شیرخوارش هم باشد، زنش هم باشد، مادرش هم باشد، ناموس‏اش هم باشد، همه‏ى این‏ها هم در معرض خطر قرار بگیرند و پایش نلرزد؛ ارزش ابا الفضل، ارزش حبیب بن مظاهر، ارزش جون در این‏هاست، نه در قد رشیدش یا بازوى پیچیده‏اش. قد رشید که خیلى در دنیا هست؛ ورزشکارهاى زیبایى اندام که خیلى هستند؛ این‏ها که در معیار معنوى ارزش نیست. گاهى روى این تعبیرها تکیه هم مى‏شود! حالا یک‏وقت شاعرى در یک قصیده‏ى سى، چهل بیتى اشاره‏اى هم به جمال حضرت ابا الفضل مى‏کند؛ آن یک حرفى است؛ ما نباید خیلى خشکى به خرج دهیم و سخت‏گیرى کنیم؛ اما اینکه ما همه‏اش بیاییم روى ابروى کمانى و بینى قلمى و چشم خمار این بزرگواران تکیه کنیم، اینکه مدح نشد؛ در مواردى ضرر هم دارد

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1384، ص: 126   / ماه مرداد / بیانات در سالروز ولادت حضرت فاطمه زهرا (پرسش  -   - 05/ 05/ 1384

 

من شنیده‏ام در مواردى از آهنگ‏هاى نامناسب استفاده مى‏شود. مثلًا فلان خواننده‏ى طاغوتى یا غیر طاغوتى شعر عشقىِ چرندى را با آهنگى خوانده؛ حالا ما بیاییم در مجلس امام حسین و براى عشاق امام حسین، آیات والاى معرفت را در این آهنگ بریزیم و بنا کنیم آن را خواندن؛ این خیلى بد است. خودتان آهنگ بسازید. این همه ذوق و این همه هنر وجود دارد. یقیناً در جمع علاقه‏مندان به این جریان کسانى هستند که مى‏توانند آهنگ‏هاى خوبِ مخصوص مداحى بسازند؛ آهنگ عزا، آهنگ شادى.

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1384، ص: 126   / ماه مرداد / بیانات در سالروز ولادت حضرت فاطمه زهرا (پرسش  -   - 05/ 05/ 1384

 

بعضى از پیرایه‏ها دروغند و بعضى از نقلها خلاف مى‏باشند و حتّى آنچه که در بعضى از کتابها نوشته شده است، مناسب شأن و لایق مفهوم و معناى نهضت حسینى نیست. این‏ها را بایستى شناخت و جدا کرد... این حادثه- به عنوان پشتوانه‏ى نهضت و انقلاب- باید آبرومند و پرتپش و پرقدرت باقى بماند. اگر برخورد امروز ما با این حادثه، مثل روضه‏خوانى باشد که در پنجاه سال قبل برخورد مى‏کرد- یعنى چیزى را در جایى مى‏دید و مثلًا برحسب احتمال ذهنى، آن را ترجیح مى‏داد و نقل مى‏کرد و مؤمنین را مى‏گریاند و هم آن‏ها و هم خود او به ثواب مى‏رسیدند- ممکن است به حادثه ضرر بزنیم.

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1368، ص: 201 / ماه مرداد / سخنرانى در دیدار با اعضاى جامعه‏ى روحانیت مبارز و مجمع روحانیون مبارز تهران، علما و ائمه‏ى جماعت و جامعه‏ى وعاظ تهران و اعضاى شوراى هماهنگى سازمان تبلیغات اسلامى، در آستانه‏ى ماه محرّم‏ - 11/ 05/ 1368

 

عزیزان من؛ مؤمنین به حسین بن على علیه‏السّلام! امروز حسین بن على مى‏تواند دنیا را نجات دهد؛ به شرط آنکه با تحریف، چهره‏ى او را مغشوش نکنند. نگذارید مفاهیم و کارهاى تحریف‏آمیز و غلط، چشمها و دلها را از چهره‏ى مبارک و منوّر سیّد الشهدا علیه الصّلاة و السّلام، منحرف کند. با تحریف مقابله کنید.

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1374، ص: 31 / ماه خرداد / بیانات در دیدار روحانیون و وعّاظ، در آستانه‏ى ماه محرم‏ - 03/ 03/ 1374

 

شکى نیست که در مواردى در عزادارى‏ها حرفهاى غیر واقعى و غلط و خرافى گفته مى‏شود؛ لیکن اگر فرض مى‏کردیم هیچ حرف غلطى هم به آن معنا بیان نشود، اما وقتى حرف صحیح ولى سست و بدون استناد به یک مدرکِ درست گفته شود، یا حرفى که ایمان مردم را متزلزل کند و در باور مخاطبان نگنجد، گفته شود، این هم مضر است‏

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1376، ص: 1 / سال 1376 / ماه فروردین‏ / بیانات در اجتماع بزرگ مردم در صحن امام خمینى (ره) مشهد مقدّس رضوى‏ - 01/ 01/ 1376

 

مسأله‏ى عاشورا شوخى نیست. نمى‏شود این قضیه‏ى با آن عظمت را با خرافات‏ آمیخت و انتظار تأثیر کامل داشت‏

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1370، ص: 101 / سخنرانى در دیدار با روحانیون و مبلّغان، در آستانه‏ى ماه محرّم‏ - 20/ 04/ 1370

 

بزرگترین دشمنى در این قسمت با اسلام، همین است که کسانى به نام اسلام، به نام دین خدا و به نام محبّت اهل بیت علیهم‏السّلام، خرافاتى را اشاعه دهند که وقتى کسانى از این خرافات‏ اطّلاع پیدا مى‏کنند، بگویند «اگر اسلام این است، ما این اسلام را نمى‏خواهیم!» این، ضربه‏ى بزرگى است...هرجا خرافات‏ به میان آید، دین خالص بدنام خواهد شد

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1376، ص: 1 / سال 1376 /  ماه فروردین‏ / بیانات در اجتماع بزرگ مردم در صحن امام خمینى (ره) مشهد مقدّس رضوى‏ - 01/ 01/ 1376

 

 

در کنار ترویج و تبلیغ معارف اصیل دینى و اسلام ناب، باید با خرافات‏ مبارزه کرد.

 کسانى دارند روز به روز خرافات‏ جدیدى را وارد جامعه‏ى ما مى‏کنند.

 مبارزه‏ى با خرافات‏ را باید جدى بگیرید ...

در مبارزه‏ى با خرافات‏ شجاع باشید.

البته خرافه چیست؟ خود این مهم است.

بعضیها هستند که حقایق دینى را هم به عنوان خرافه انکار مى‏کنند. ما کارى با آن‏ها نداریم.

 آنچه که با کتاب و سنت متقن و معتبر ثابت‏شده شده، از دین است؛ چه حالا عقول بپسندند یا نپسندند. از این حمایت و دفاع کنید.

 آنچه که با دلیل معتبر ثابت نشده است و با مبانى و اصول دینى معارضه ندارد، در باره‏ى آن ساکت بمانید.

 آنچه که با یکى از اصول دینى معارضه دارد و مدرک معتبرى ندارد، ردش کنید. این مى‏شود خرافه، و معیار خرافه این است.

 امروز شما ببینید مدعیان ارتباط با امام زمان و ارتباط با غیب، با شکلهاى مختلف در جامعه دارند کار مى‏کنند.

 البته این همه نشانه‏ى این است که گرایش به دین، یک عنصر اصلى در زندگى مردم است.

مردم به مسائل دینى علاقه دارند که آدم خرافه‏ساز مى‏رود خرافه درست مى‏کند؛

چون آن کالاى اصلى در اختیارش نیست، کالاى تقلبى را به میدان مى‏آورد تا اینکه مردم را جذب کند. این نشانه‏ى گرایش مردم به دین است. اما خوب، این خطرناک است. در مقابله‏ى با خرافات‏ و آن چیزهایى که از دین نیست، شجاع باشید و بگویید. ملاحظه‏ى اینکه حالا ممکن است کسى بدش بیاید یا ممکن است چه بکند، نکنید؛ که غالباً در مواردى انسان متأسفانه مى‏بیند که این مراعاتها هست‏

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1385، ص: 154 / دیدار با روحانیون‏  - 17/ 08/ 1385

 

پرسش : حکم ضرب و جرح بدن در عزاداری اباعبدا... چیست؟ لطفا نظر خود را راجع به سینه زنی ، زنجیر زنی و قمه زنی به طور مجزا و شفاف بیان کنید.

پاسخ : عزاداری خامس آل عبا از مهمترین شعائر دینی و رمز بقای تشیع می باشد ولی بر عزاداران عزیز لازم است از کارهایی که موجب وهن مذهبمی گردد و یا آسیبی به بدن آنها وارد می کند خودداری کنند.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : اگرعزاداری برای امام حسین (علیه السلام)باعث تضییع حقوق دیگران شودآیاموجب ضمان خواهدشد؟ بطورکلی آیادراین موردخاص رعایت حقوق دیگران واجب است باتشکر

پاسخ : عزاداری یکی از مستحبات مهم است ولی حفظ حقوق دیگران از واجبات است. بنابراین باید طوری عزاداری کرد که حقوق کسی ضایع نشود.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : آیا رقابت دسته جات با هم جایز است؟

پاسخ : مراسم حسینى باید رمز وحدت و محبّت و دوستى و ایثار و فداکارى باشد و از هر کار که سبب اختلاف مى شود باید به شدّت پرهیز شود

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش  -  در مراسم سینه زدن، در آوردن لباس در صورتی که معرض تحریک باشد چه حکمی دارد؟

پاسخ  -   اگر معرض تحریک باشد اشکال دارد و بهتر است با لباس عزاداری شود.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

نماز

 

اگر بعضى از واجبات از مکلّف به سبب شرکت در مجالس عزادارى فوت شود مثلًا نماز صبح قضا شود، آیا بهتر است بعد از این در این مجالس شرکت نکند یا این که عدم شرکت او باعث دورى از اهل بیت «علیه السلام» مى‌شود؟

پاسخ :

بدیهى است که نماز واجب، مقدم بر فضیلت شرکت در مجالس عزادارى اهل بیت «علیهم السلام» است و ترک نماز و فوت شدن آن به بهانه شرکت در عزادارى امام حسین «علیه السلام» جایز نیست، ولى شرکت در عزادارى به گونه‌اى که مزاحم نماز نباشد ممکن و از مستحبات مؤکّد است

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س 1444

 

پرسش: میتوان به خاطر عزاداری امام حسین (علیه السلام) نماز اول وقت را به تأخیر انداخت؟

پاسخ: سزاوار است که نماز را در اول وقت خوانده شود. و سزاوار است که مراسم طوری تنظیم شود که با اوقات نماز مزاحمت پیدا نکند.

سایت آیت الله العظمی سیستانی

 

پرسش  -  وظیفه کسی که مردّد است امور عزاداری را تا دیر وقت انجام دهد یا مراقبت بر قضا نشدن نماز صبح کند چیست؟

پاسخ  -   مراقبت بر قضا نشدن نماز، واجب است.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

نماز جماعت ظهر عاشورا

سیدالشهداء درهمان ظهر عاشورا که آن جنگ بزرگ بود وهمه در معرض خطر بودند ،

وقتی یکی از اصحاب گفت که : ظهر شده است فرمود که : یاد من  آوردی نمازرا وخدا تو را از نمازگزاران حساب کند

و ایستاد درهمانجا نماز خواند ،

نگفت که ما  می خواهیم جنگ کنیم ؛ خیر؛ جنگ را برای نماز انجام دادند

صحیفه ی امام  جلد 12 صفحه ی 392

 

لازم است از همه‏ى برادران و خواهرانى که در سراسر کشور، در ایّام عزادارى، با اقامه‏ى عزا و به راه انداختن مراسم عزادارى، بخصوص با اقامه‏ى نماز جماعت در ظهر عاشورا و با عرض ارادت به خاندان پیامبر، این روزها را بزرگ داشتند قشرهاى مختلف مردم، زن و مرد و پیر و جوان سپاسگزارى کنم و از خداوند متعال، رحمتش را براى همه‏ى شما مسئلت کنم.

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1377، ص: 36 / بیانات در خطبه‏هاى نماز جمعه‏ى تهران‏ - 18/ 02/ 1377

 

اهمیت دادن به نماز در ظهر عاشورا و در میان مراسم سینه‏زنى و عزادارى‏، خود یک نقطه‏ى برجسته‏ى دیگر بود.

ما همیشه از اینکه مى‏دیدیم جوانان و مردممان، سینه‏زنىِ روز عاشورا را مى‏کنند و نمازشان به نزدیک غروب مى‏افتد رنج مى‏بردیم.

مردم اهمیت نماز و ذکر خدا و یاد الهى را در لابه‏لاى مراسم عاشورا نشان دادند؛ لذا جاى سپاسگزارى و تشکّر دارد.

بیانات مقام معظم رهبری سال‏1381، ص: 9 /  بیانات در خطبه‏هاى نماز جمعه‏ى تهران‏ - 16/ 01/ 1381

 

پرسش  -  در ظهر عاشورا عزاداران برای شور و اظهار حزن، آماده می‌شوند و از طرفی وقت نماز ظهر می‌شود؛ وظیفه مؤمنین چیست؟

پاسخ  -   در این موارد باید جمع بین اغراض و کسب فضائل نمود؛

هم برنامه‌ای را که به صورت عزاداری برای حضرت سید الشهداء علیه‌السلام انجام می‌شود، انجام دهید و هم نماز ظهر را در اول وقت بجا آورید.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

نهی از منکر

در بعضى از هیئت‌هاى مذهبى مصیبت‌هایى خوانده مى‌شود که مستند به مقتل معتبرى نیست و از هیچ عالم یا مرجعى هم شنیده نشده است و هنگامى که از خوانندۀ مصیبت از منبع آن سؤال مى‌شود، پاسخ مى‌دهند که اهل بیت (ع) این گونه به ما فهمانده‌اند و یا ما را راهنمایى کرده‌اند و واقعه کربلا فقط در مقاتل نیست و منبع آن هم فقط گفته‌هاى علما نمى‌باشد بلکه گاهى بعضى از امور براى مدّاح یا خطیب حسینى از راه الهام و مکاشفه مکشوف مى‌شود، سؤال من این است که آیا نقل وقایع از این طریق صحیح است یا خیر؟ و در صورتى که صحیح نباشد، تکلیف شنوندگان چیست؟

پاسخ :  نقل مطالب به صورت مزبور بدون این که مستند به روایتى باشد و یا در تاریخ ثابت شده باشد، وجه شرعى ندارد

 مگر آن که نقل آن به عنوان بیان حال به حسب برداشت متکلّم بوده و علم به خلاف بودن آن، نداشته باشد

و تکلیف شنوندگان نهى از منکر است بشرطى که موضوع و شرایط آن نزد آنان ثابت شده باشد.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س 1445

 

پرسش : در بعضى مجامع و هیئات مذهبى اشعارى سروده و خوانده مى شود که در ضمن آن، لفظ جلاله (الله) را به ذوّات مقدّسه عصمت ـ علیهم صلوات اللّه ـ و غیره نسبت مى دهند، مثلا گفته مى شود من على اللّهى ام، یا من حسین اللّهى ام و یا زینب اللّهى ام، آیا بیان این گونه اشعار جواز شرعى دارد؟

پاسخ : این تعبیرات مناسب افراد معتقدبه مکتب معصومین(علیهم السلام) نیست

و لازم است به این اشخاص تذکّر داده شود و آنها را از این کار نهى کرد

 و براى بزرگداشت مقام آن بزرگواران راههاى خوب و سنجیده و معقول وجود دارد که نیازى به این حرفها ندارد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش  -  اگر روضه بی اساس خوانده شد ما چه وظیفه‌ای داریم؟

پاسخ  -   اگر دروغی از ذاکرین بشنوید بر حسب وظیفه شرعی باید به عنوان نهی از منکر به خود گوینده تذکر دهید

و همه مکلّفین این وظیفه را دارند.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

وقف

اگر وقف کند بر سید الشهداء (علیه السّلام) باید صرف شود در عزادارى و مجلس عزا و روضه خوانى به هر نحو که متعارف است.

امام خمینی رحمه الله / رساله نجاة العباد، ص: 308 مسأله 18

 

اگر براى سید الشهداء علیه السلام وقف نماید، در اقامه عزادارى آن حضرت از اجرت گوینده و آنچه که صرف آن در مجلس عزا براى شنونده‏ها و دیگران متعارف است مصرف مى‏شود.

تحریر الوسیلة(ترجمه فارسى)، ج‏2، ص: 82 مسأله 58

وهن مذهب

 

آیا زدن طبل و شیپور در تعزیه حضرت سیّد الشهداء علیه السّلام جائز است یا نه؟

ج‏

- اگر از آلات لهو و لعب نباشد و وهن بر مذهب هم نشود مانع ندارد.

استفتائات حضرت امام رحمه الله  ج‏3، ص: 584 س 45

 

عزاداری به شیوه مرسوم و سنتی اشکال ندارد بلکه مُستحسن است، لکن از هرگونه کاری که موجب وَهْن مذهب باشد پرهیز شود.

آیت الله العظمی خامنه ای / سایت لیدر  / منتخب المسائل  / عزاداری / شماره 442

 

استفاده از طبل و سنج و شیپور و همچنین زنجیرهایی‌ که دارای‌ تیغ هستند درمجالس و  دسته های‌ عزاداری‌ چه حکمی‌ دارد؟

 پاسخ :  اگر استفاده از زنجیرهای‌ مزبور موجب وهن مذهب در برابر مردم شود و یا باعث ضرر بدنی‌ قابل  توجهی گردد، جایز نیست ولی‌ استفاده از شیپور و طبل و سنج به نحو متعارف اشکال ندارد.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات /  س ١۴۴١

آیا آن چه متداول شده که به عنوان عزادارى براى امام حسین «علیه السلام» گوشت بدن را سوراخ کرده و قفل و سنگ کیلو به آن آویزان مى‌کنند، جایز است؟

پاسخ :

این گونه اعمال که موجب وهن مذهب مى‌شوند جایز نیست.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س 1449

اگر انسان در زیارتگاههاى ائمه «علیهم السلام» خود را به زمین بیندازد و همانند بعضى از مردم که صورت و سینه خود را بر زمین مى‌مالند تا از آن خون جارى شود و به همان حالت وارد حرم مى‌شوند، عمل کند چه حکمى دارد؟

پاسخ :

این اعمال که به عنوان اظهار حزن و عزادارى سنّتى و محبت ائمه «علیهم السلام» محسوب نمى‌شوند از نظر شرعى اعتبارى ندارند، بلکه اگر منجر به ضرر بدنى قابل توجه و یا وهن مذهب شوند، جایز نیست.

اجوبه الاستفتائات  / س 1450

در روز عاشورا مراسمى مانند قمه زنى و پا برهنه وارد آتش و ذغال روشن شدن برگزار مى‌شود که علاوه بر این که باعث بدنام شدن مذهب شیعۀ اثنى عشرى در انظار علما و پیروان مذاهب اسلامى و مردم جهان مى‌شود، ضررهاى جسمى و روحى هم به این اشخاص وارد مى‌کند و هم چنین موجب توهین به مذهب مى‌گردد، نظر شریف حضرت عالى در این باره چیست؟

پاسخ :

هر کارى که براى انسان ضرر داشته و یا باعث وهن دین و مذهب گردد حرام است و مؤمنین باید از آن اجتناب کنند و مخفى نیست که بیشتر این امور باعث بدنامى و وهن مذهب اهل بیت «علیهم السلام» مى‌شود و این از بزرگترین ضررها و خسارتهاست.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س 1459

آیا قمه زدن بطور مخفى حلال است یا این که فتواى شریف حضرت عالى عمومیت دارد؟

پاسخ :

قمه زنى علاوه بر این که از نظر عرفى از مظاهر حزن و اندوه محسوب نمى‌شود و سابقه‌اى در عصر ائمه «علیهم السلام» و زمانهاى بعد از آن ندارد و تأییدى هم به شکل خاص یا عام از معصوم «علیه السلام» در مورد آن نرسیده است، در زمان حاضر موجب وهن و بدنام شدن مذهب مى‌شود بنا بر این در هیچ حالتى جایز نیست.

آیت الله العظمی خامنه ای / اجوبه الاستفتائات / س 1460

پرسش: آیا کار کردن در روز عاشورا حرام یا مکروه است ؟

پاسخ: سزاوار است که در ایام شهادت اهل بیت عصمت و طهارت ( علیهم السلام ) مغازه داران تعطیل کنند بلکه اگر باز ماندن مغازه ها جسارت به ساحت مقدّس اهل بیت (علیهم السلام) محسوب شود باید از آن اجتناب کنند.

سایت آیت الله العظمی سیستانی

 

پرسش : در شرایطى که دشمنان اسلام سعى در منزوى کردن مسلمانان دارند و با حیله هایى مى خواهند اسلام را خرافى و مسلمانان را بى منطق معرفى کنند، انجام برخى اعمال که در متن دین وجود نداشته و در بعضى مناطق عدّه اى در تظاهر به اسلام و تعظیم شعائر، مرتکب آن مى شوند که احیاناً موجبات وهن شیعه و عزادارى را فراهم آورده است، چه حکمى دارد؟

پاسخ : لازم است در این شرایط و اوضاع پیروان اهل بیت(علیهم السلام) و عاشقان مکتب حسینى از هرکارى که موجب وهن این مراسم مى شود بپرهیزند و به جاى آن به سراغ مراسمى بروند که عظمت اهداف حسینى را بیش از پیش آشکار مى سازد و اگر جمعى از بزرگان فقهاى پیشین(رحمه الله) در عصر و زمان خود بعضى از این کارها را به دلایلى اجازه فرموده اند، هر گاه در عصر و زمان ما بودند مسلّماً نظر دیگرى داشتند. خداوند همه ما را از پیروان مکتب آن بزرگوار و جان نثاران او قرار دهد.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : لطفاً در مورد جلسات عزادارى به سؤالات زیر پاسخ دهید:
1ـ سرودن و خواندن شعرهایى که در آن از الفاظى نامناسب (مثل سگ و الاغ و رقّاص و مانند آن) استفاده شده، و الفاظ مذکور را به ساحت مقدّس ائمّه اطهار(علیهم السلام)و خودشان نسبت مى دهند چه حکمى دارد؟
2ـ آیا تقلید صداى سگ، یا الاغ، یا کبوتر در موقع سینه زدن، جهت اظهار عجز در مقابل ائمّه(علیهم السلام) جایز است؟
3ـ سینه زدن و زنجیر زدن بر سینه و شانه به صورت نشسته، یا در حال ایستاده به طورى که بدن لخت باشد، و سینه انسان بسیار سرخ شود، یا خون بیاید، و همچنین هروله کردن و بالا و پایین پریدن در هنگام سینه زدن چه حکمى دارد؟
4ـ آیا به کار بردن لفظ «حُوُسین» به جاى «حسین»(علیه السلام) جایز است؟
5ـ فریاد کشیدن، و کوبیدن سر به در و دیوار و زمین، در جلسات عزادارى چه حکمى دارد؟

 

پاسخ : عزادارى ائمّه اطهار(علیهم السلام)، مخصوصاً خامس آل عبا(علیه السلام)، از افضل قربات است، و سرودن و خواندن اشعارى که حاکى از مظلومیّت و زحمات و فدارکارى آن حضرات نماید کار بسیار خوبى است; ولى باید از هرگونه کارى که باعث هتک حرمت آن بزرگواران مى شود، و موجب وهن مذهب در نظر دیگران مى گردد، و به بدن آسیب مى رساند پرهیز گردد. و تعبیراتى که در عرف توهین آمیز است، مانند نسبت سگ به خود دادن، یا صداى حیوانات در آوردن، هیچ کدام مناسب مجالس عزادارى نیست. و باید به همه نصیحت کنند که از این امور، که باعث وهن این مراسم بزرگ مى شود، و موجب ناراحتى حضرت بقیه الله مى گردد، پرهیز کنند.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : پدر و مادرى نذر مى کنند که اگر خدا به آنان فرزند پسر بدهد روز عاشورا بر سر او تیغ بزنند، آیا با توجّه به این که انجام این گونه اعمال باعث وهن شیعه و عزادارى سیّدالشهدا(علیه السلام) و موجب سوء استفاده دشمنان اسلام مى گردد عمل به این نذر واجب است؟

پاسخ : این نذر صحیح نیست چون در نذر رجحان عمل شرط است و این عمل با توجّه به این که بهانه اى به دست دشمنان اسلام براى زیر سوال بردن کلّ مسائل سوگوارى خامس آل عبا(علیه السلام) که از افضل قربات است مى دهد، خالى از اشکال نیست و بر فرض رجحان این عمل، نذر درباره دیگرى کردن صحیح نیست.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : آیا تعزیه و شبیه خوانى اشکال دارد و اگر اشکال نداشته باشد بفرمایید که اگر مرد لباس زنان را در تعزیه بپوشد و به جاى او بخواند اشکال دارد؟ و آیا صداى شیپور و طبل و دهل در تعزیه حرام است یا خیر؟ در پایان مستدعى است شرایط تعزیه خوانى را بیان فرمایید.

پاسخ : شبیه خوانى اگر با دروغ و آلات لهو توام نباشد و موجب توهین به مقام شامخ حسین بن على(علیه السلام) یا سایر شهدا نشود اشکالى ندارد و احتیاط آن است که مردان لباس زنان را نپوشند.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : سینه زدن با تیغ و یا زنجیر زدن با زنجیرى که داراى چاقو و یا تیغ مى باشد و منجر به زخمى شدن بدن و جارى شدن خون مى شود، چه حکمى دارد؟

پاسخ : مساله عزادارى حضرت سیّدالشهدا(علیه السلام) در هر زمان و در هر مکان از افضل قربات و مایه تقویت روح ایمان و شهامت اسلامى و ایثار و فداکارى و شجاعت در مسلمین است ولى کیفیّت عزادارى باید چنان باشد که بهانه اى به دست دشمنان اسلام ندهد و موجب سوء استفاده از آن نشود و این مراسم عظیم و پرشکوه تضعیف نگردد و به همین جهت از کارهایى که موجب وهن مذهباست باید پرهیز شود.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : نظرحضرت عالی درباب تیغ زدن عزاداران امام حسین (ع) درروزعاشورا به عنوان ادای نذریا کسب اجر اخروی چیست؟

پاسخ : عزاداری سیدالشهداء(ع) از افضل قربات است ولی باید از انجام اعمالی که موجب ضرر به بدن یا وهن مذهب می شود اجتناب کنید.
و چنین نذری لازم الوفاء نیست.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش : بردن الفاظی چون « ما همه سگ حسینیم » در مجالس عزاداری امام حسین (ع) اشکالی دارد؟

پاسخ : عزاداری خامس آل عبا از مهمترین شعائر دینی است ولی باید از سخنان و اشعاری که متناسب با عزاداران اهل البیت نیست جداً خودداری شود زیرا حضرت سیدالشهدا از این گونه امور بیزار است.

سایت آیت الله العظمی مکارم شیرازی

 

پرسش  -  در برخی از جلسات مذهبی و عزاداری برای اظهار نهایت تذلّل در برابر اهل بیت علیهم السلام عدّه‌ای صدای حیوانات مانند سگ از خود در می‌آورند. حکم شرعی آن را بیان فرمایید؟

پاسخ  -   چون در انظار بعضی موهن است سزاوار است اظهار ارادت و ولایت خود را در صورت‌های جالب و تحسین‌آمیز انجام دهید.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

 

 

 

پرسش  -  بعضی افراد در تعزیه نقش امام معصوم علیه‌السلام یا نقش شخصیت‌هایی مثل حضرت عباس علیه‌السلام را اجرا می‌کنند و حال آنکه صاحب سابقه درخشانی نیستند و فقط به جهت اینکه خوب برنامه اجرا می‌کنند آن نقش را به عهده می‌گیرند نظر مبارک را بیان نمایید.

پاسخ  -   درخشان بودن سابقه تعزیه خوان شرط نیست ولی اگر سوء سابقه خصوصا سوء حال فعلی عرفاً توهین باشد نباید آن اشخاص، مجری باشند. اصولاً مناسب است عزاداری حضرات ائمه طاهرین علیهم‌السلام به صورت مجلس روضه‌خوانی برگزار شود تا سخنرانان عالِم و وعاظ و روضه‌خوان‌های متعهد ضمن ذکر مصائب آن بزرگواران با ذکر فضائل و مناقب و تاریخ زندگی ایشان و بیان احادیث و احکام و تبلیغ معارف اسلام و دفع بدع و شبهات، مردم را آگاه و به مکتب اهل بیت علیهم السلام هدایت و ارشاد نمایند.

سایت آیت الله العظمی صافی گلپایگانی

 

قمه و زنجیر چاقویی‌ زدن و تیغ کشیدن در مجالس عزای‌ اهل‌بیت(علیهم السلام) چه حکمی‌ دارد؟

 پاسخ : چیزی‌ که در شرایط کنونی‌، مایه وهن اسلام است، مانند قمه زدن و ...، جایز نیست. چیزی‌ که مایه تعظیم شعایر است یا سبب هتک نیست، مانند زنجیر زدن، جایز است

سایت آیت الله العظمی  جوادی آملی *.  ١/١٢/٨٠

 

در برخی‌ مجالس که برای‌ بزرگداشت اهل‌بیت(علیهم السلام) برپا می‌‌شود، مسایلی‌ به چشم می‌‌خورد؛ از جمله:

1. تصریح به الفاظی‌ که دلالت بر الوهیت اهل‌بیت(علیهم السلام) دارد؛ مانند لا إله إلاّ علی‌ و ... .

2. خواندن اشعار و بیان مطالبی‌ که مقام خداوند را در برابر اهل‌بیت(علیهم السلام) پایین می‌‌آورد؛ مانند خدا عکس علی‌ را می بوسید.

3. انجام بعضی‌ کارها در منظر مردم، برای‌ اظهار ذلّت در برابر اهل‌بیت(علیهم السلام) ؛ مانند آویختن زنجیر به گردن و درآوردن صدای‌ حیوانات.

۴. نسبت دادن برخی‌ امور به اهل‌بیت(علیهم السلام) که به ظاهر با عصمت آنان منافات دارد.

برخی‌ افراد در توجیه این اعمال که در آن شائبه حرمت وجود دارد، می‌‌گویند: دستگاه امام حسین(علیه السلام) از محدوده فقه خارج است. لطفاً با بیان نظر شریفتان، راهگشای‌ ما برای‌ دستیابی‌ به بینشی‌ به دور از اشتباه و بهره‌مندی‌ صحیح از مجالس اهل‌بیت(علیهم السلام) باشید.

پاسخ :

1. اهل‌بیت عصمت و طهارت(علیهم السلام) همتای‌ قرآن کریم، معصوم و حجّت الهی‌‌اند.

2. تعظیم شعایر اهل‌بیت(علیهم السلام) مورد ترغیب اکید شارع مقدس است.

3. در تمام مراسم، لازم است از غلو پرهیز شود.

4. لازم است در همه مراسم، از گفتار یا رفتاری‌ که موجب هتک مقام شامخ امامت و وهن خاندان عصمت یا اهانت به اصل عزاداری‌ است، احتراز شود.

5. نهضت سیّد الشهداء(علیه السلام) برای‌ احیای‌ حق و اماته باطل بود؛ کاری‌ که حق نباشد، انجام دادن آن مخالف هدف قیام حسینی‌(ارواحنا فداه) است

سایت آیت الله العظمی  جوادی آملی *.  ٢٢/١/٨١

 

حسن ختام

 

داستان فُطْرُس ملک، رمزى است از برکت وجود سیدالشهداء که بال شکسته‏ها با تماس به او صاحب بال و پر مى‏شوند افراد و ملتها اگر به راستى خود را به گهواره حسین بمالند از جزایر دورافتاده رهایى مى‏یابند و آزاد مى‏شوند.

مجموعه ‏آثار استاد شهید مطهرى، ج‏17، ص: 564

  

مهرماه  1395

 

نویسنده : بازدید : 26 تاريخ : پنجشنبه 18 آذر 1395 ساعت: 9:34